Tohum oluşumu, tohumlu bitkilerde üreme sürecinin bir parçasıdır. Tohumlar, döllenmiş yumurta hücrelerinin gelişmesiyle meydana gelir. Bir tohumda genellikle embriyo, besin dokusu ve tohum kabuğu olmak üzere üç kısım bulunur. Embriyo, yeni bir bitki oluşturacak canlı kısımdır. Besin dokusu, embriyonun beslenmesini sağlayan kısımdır. Tohum kabuğu ise, embriyoyu dış etkenlere karşı koruyan kısımdır.
Tohum oluşumu, açık tohumlular ve kapalı tohumlular olarak iki grupta incelenebilir. Açık tohumlular, çam, ladin, ardıç gibi kozalaklı bitkilerdir. Bu bitkilerde tohumlar, kozalak pulları arasında açıkta bulunur. Kapalı tohumlular ise, çiçekli bitkilerdir. Bu bitkilerde tohumlar, meyve adı verilen yapıların içinde bulunur.
Açık tohumlularda tohum oluşumu şöyle gerçekleşir:
-
Kozalaklı bitkilerde hem erkek hem de dişi kozalaklar bulunur. Erkek kozalaklar polen (çiçek tozu) üretir. Dişi kozalaklar ise ovul (yumurtacık) adı verilen yapıları taşır.
-
Polenler rüzgarla taşınarak dişi kozalakların üzerine düşer. Polenlerin içindeki sperm hücreleri ovullara ulaşarak yumurta hücrelerini döller.
-
Döllenmiş yumurta hücreleri gelişerek embriyoyu oluşturur. Embriyonun etrafında besin dokusu ve tohum kabuğu meydana gelir.
-
Böylece açık tohumlu bitkilerde tohum oluşumu tamamlanır.
Kapalı tohumlularda tohum oluşumu şöyle gerçekleşir:
-
Çiçekli bitkilerde hem erkek hem de dişi organlar bulunur. Erkek organlar polen üretir. Dişi organlar ise ovaryum adı verilen yapıları taşır. Ovaryumların içinde ovullar bulunur.
-
Polenler rüzgarla veya böceklerle taşınarak dişi organların üzerine düşer. Polenlerin içindeki sperm hücreleri ovullara ulaşarak yumurta hücrelerini döller.
-
Döllenmiş yumurta hücreleri gelişerek embriyoyu oluşturur. Embriyonun etrafında besin dokusu ve tohum kabuğu meydana gelir.
-
Ovaryumlar da gelişerek meyveyi oluşturur. Meyvenin içinde tohumlar bulunur.
-
Böylece kapalı tohumlu bitkilerde tohum oluşumu tamamlanır.
