İnsanların duygu ve düşüncelerini sözcük veya işaretlerle aktardıkları anlaşma araçlarına dil denir. Dil etkiye ve değişime açık mıdır? Dil; canlı bir varlık gibidir, her daim bir gelişim, değişim içerisindedir. Dilin değişimini etkileyen sebepleri şöyle sıralayabiliriz:
-
Kültürel Etkiler: Dili etkileyen en önemli faktör kültürdür. Kültürün aktarıcısı olan dil ile kültür birbirlerinden ayrılmaz bir bütündür. Türkçeden örnek vermek gerekirse Türklerin İslamiyet’i kabul etmesiyle birlikte Arap ve Fars kültürleri baskın bir şekilde Türk kültürünü etkilemiştir. Bunun etkileri dil üzerinde de görülmüş ve Türkçeye birçok Arapça ve Farsça sözcük girmiştir.
-
Coğrafi Etkiler: Toplumun bulunduğu çevre yani coğrafya dilin hangi kültürlerden etkileneceğini belirleyen önemli faktörlerden biridir. Türkçeden örnek verecek olursak Türkiye Türkçesinde uzak bir coğrafya olan Rus kültürünün etkileri hiç görülmezken Azeri Türkçesinde yakın bir coğrafya olduğu için Rus kültürünün etkileri görülür.
-
Dini Etkiler: Yine kültür üzerinden ele alırsak bir toplumun dinini değiştirmesi kültürün yepyeni bir alana yelken açması gibidir. Türkçe, Uygur döneminde Maniheizm ve 10. yüzyıldan itibaren İslâmiyet’i kabul etmesiyle yeni kültürlerle tanışmıştır. Bu yeni kültürler dil üzerinde de etkiye sahip olmuştur.
-
Teknolojik Etkiler: Teknolojinin gelişmesiyle birlikte yeni kavramlar dolayısıyla yeni kelimeler dile girmeye başlar. Türkçeden örnek verecek olursak “ computer “ sözcüğünün Türkçesi bilgisayar kullanılırken “ televizyon “ sözcüğünün Türkçesi halk arasında rağbet görmeyip orijinal haliyle kullanılmıştır.
-
Siyasi Etkiler: Bir toplumun siyasi yönelimleri de dili etkileyen faktörlerdendir. Yakın tarihten örnek verecek olursak 1930 sonrası Dil Devrimi’nden itibaren başlayan Öz Türkçecilik hareketi ile birlikte Türkçe kavramlar türetilmeye çalışılmıştır. Bu duruma örnek verecek olursak Azeri Türkçesinde İngilizce “ president “ kelimesi başkan anlamında kullanılırken Türkiye Türkçesinde Öz Türkçecilik hareketi ile bu kelimeye Türkçe karşılık olarak “ başkan “ kelimesi bulunmuş ve halk tarafından rağbet görmüştür.
