A- Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere doğru sözcükleri yazınız.
1. Platon, ideaların bilgisine --akıl-- aracılığıyla ulaşılabileceğini belirtir.
2. Sokrates’e göre --bilgisizlik-- ahlaki olmayan davranışın nedenidir.
3. Konfüçyüs’e göre genç bir insanın arkadaşlarına karşı erdemi --içten-- olmasıdır.
4. Bilginin ve ahlakın insanın algısı tarafından anlamlandırıldığını savunan düşünürlere --sofist-- denir.
B- Aşağıda Romen rakamlarıyla verilen filozof isimlerini harf ile verilen felsefi kavramlarla eşleştirerek doğru harfi parantez içine yazınız.
EŞLEŞTİRME:
-
I: c
-
II: e
-
III: d
-
IV: ç
-
V: b
-
VI: a
C- Aşağıda verilen açık uçlu soruların cevaplarını ilgili alanlara yazınız.
6. Aristoteles’e göre insan, nesnenin ne olduğunun bilgisini nasıl elde eder? Açıklayınız.
Cevap:
Aristoteles’e göre, bir nesnenin ne olduğunun bilgisini elde etmenin tek yolu, o nesneyi beş duyu organımızdan en az biri ile algılamaktır. Devamı..
7. Aristoteles’in “altın orta” öğretisine bir örnek veriniz.
Cevap:
Aristoteles’in “Altın Orta” öğretisi, ahlaki erdemlerin iki aşırılık arasında bir denge olduğunu ifade eder. Bu öğretiye göre, erdem, fazlalık ve eksiklik arasındaki “orta” durumdur. Devamı..
8. Platon, Sokrates’in Savunması Sokrates’in yukarıdaki düşüncesine göre erdemli yaşamak için nasıl hareket edilmelidir? Açıklayınız.
Cevap: Sokrates son derece ahlak ve erdem anlayışına sahip bir düşünürdür. Sokrates’in düşüncesine göre erdemli yaşamak için, kişi öncelikle dürüst olmalıdır. Çünkü Sokrates’e göre kişinin kendisine ve çevresine karşı dürüst olması, atılması gereken ilk adımdır. Sokrates’in bu kuralı daha sonra “dobralık” olarak değerlendirilmiştir.
9. İnsanın görme algısının fiziksel olarak bir sınırı vardır. Protagoras’a göre insan, duyuları aracılığıyla bilgi oluşturur. Duyular her insanda farklı yoğunlukta gerçekleştiğinden duyunun bilgisi göreceli ve değişir özelliktedir. Protagoras’m her şeyin ölçüsünün insan olduğu fikrine varmasında insanın duyularının değişebilir olmasının etkileri neler olabilir?
Cevap:
Protagoras’ın “Her şeyin ölçüsü insandır” ifadesi, insanın deneyimlerine ve algılarına dayanarak gerçekliği anlaması gerektiğini savunur. Bu ifade, bilginin ve gerçekliğin göreceli olduğunu, her bireyin kendi perspektifinden dünyayı algıladığını vurgular. Devamı..
10. Ö. Faruk Erdem’in “Mitolojik Dönem ve Sonrasında Türklerin Felsefi Anlayışı” adlı makalesine göre Türk hikmetinin en eski örneklerine İslamiyet öncesi dönemde, destanlarda ve eski Türk savlarında rastlanır. Eski Türklerde yöneticinin en önemli özelliklerinden biri bilge olmaktır. Bu yüzden kağan ve vezir gibi yöneticilerde bilge olma özelliği aranır. Yöneticinin diğer erdemleri çalışkanlık, vatan sevgisi, cesaret, kahramanlık, gurur ve iyi huy olarak sıralanır. Eski Türk metinlerinde Platon ve Aristo gibi Antik Yunan filozofları arasında geçen bilge yönetici tartışmaları da görülür.
Metne göre eski Türk metinlerinde geçen hikmet görüşleriyle Antik Yunan filozoflarının felsefi görüşleri arasında benzerlik var mıdır? Açıklayınız.
Cevap:
Ö. Faruk Erdem’in “Mitolojik Dönem ve Sonrasında Türklerin Felsefi Anlayışı” adlı makalesine göre, eski Türk metinlerinde geçen hikmet görüşleri, Antik Yunan filozoflarının felsefi görüşleriyle bazı benzerlikler göstermektedir. Devamı..
11. Sofistlerin bilgi görüşünün temel özelliği nedir?
Cevap:
Sofistlerin bilgi görüşünün temel özelliği, bilginin göreceli ve değişken olduğunu savunmalarıdır. Devamı..
12. Sokratik yöntemin aşamaları nelerdir?
Cevap:
Sokratik yöntem, Sokrates’in felsefi düşünce ve öğretim yöntemidir. Bu yöntem, bir soru-cevap işleyişine dayanarak, insanların kendi bilgilerini ve inançlarını sorgulamalarını ve daha derinlemesine düşünmelerini sağlar. Sokratik yöntem 3 aşamalı olarak gerçekleşmektedir: Devamı..
Aşağıda verilen çoktan seçmeli soruların doğru seçeneğini işaretleyiniz.
13. “Gılgamış Destanı'm tabletlere yazarak düşüncenin yazılı kültüre aktarılmasını sağlayan ilk medeniyet aşağıdakilerin hangisidir?
A) Hint B) Çin C) İran D) Mısır E) Sümer
14. Konfüçyüs, “İdeal Bir İnsan ve Topluma Dair Konuşmalar” adlı eserinde “Erdem, erdem içindedir.” demektedir. Bu söze göre bir erdemi istemek başka bir erdemi de istemektir. Farklı erdemler birbirini tamamlayan bir yapıdadır.
Bu duruma uygun düşecek örnek aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
A) Kurnaz esnafın müşterilerine karşı güler yüzlü davranması
B) Canı sıkılan kişinin eşine ev işlerinde yardım etmesi
C) Mahalle sakinlerinin mahalle çeşmesini tamir etmesi
D) Akrabalık ilişkilerini seven bir gencin bayram ziyaretlerine katılması
E) Kişinin şans oyunlarını haksız kazanç olarak görmesi
15. Thales; evrenin ana maddesini, ilk nedenini aramış, doğadaki her şeyin temelinde suyun olduğunu iddia etmiştir. Thales’ten sonra Anaksimandros, arkhe olarak sonlu bir varlık olan suyun sonsuz sayıda varlığın oluşumunu açıklamada yetersiz olduğunu söyleyerek arkheyi sonsuz olan “apeiron” kavramı ile açıklamıştır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi “apeiron”un bir özelliği olamaz?
A) Nicelik olarak sınırsızdır.
B) Duyusal, somut bir varlıktır.
C) Sonsuzluk niteliği vardır.
D) Bütün varlıkların temelidir.
E) Nitelik olarak belirsizdir.
16.
I. Diogenes
II. Lukianos
III. Aristoteles
IV Thales
V Ksenofanes
Yukarıdaki filozofların hangileri Anadolu’nun batısında yaşamamıştır?
A) I-II B) II-III C) II-III IV D) III-IV-V E) I-II-III-IV-V
17. Değişme karşısında değişmeden kalan asıl varhğı bilmenin insan hayatına faydası hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
A) Varlığın yapısının araştırılması ve “arkhe”nin ne olduğu sorusunun yanıtlanması
B) İnsanın gerçek varlığı ve değerli olanı bilmesiyle eylemlerine anlam vermesi
C) Duyuların bitmeyen bir değişmeyi ve oluşu işaret ederek insanı çevresine yöneltmesi
D) Değişmenin varlığın asıl gerçeği olup olmadığı konusunda insanı şüpheye düşürmesi
E) Değişmenin gerisinde değişmeden kalan ve üstün olan asıl varlığın olduğunu bilmesi
18. Lao Tse’nin düşüncesinde evrendeki her türlü değişimin beslendiği sonsuz kaynak aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tao B) İdea C) Madde D) Form E) Aperion
19.
I. Kâğıdın görüntüsü, gerçeğinin yansımasıdır.
II. Kâğıdın bilgisi beyaz, yanıcı ve yırtıla- bilen olmasıdır.
III. Kâğıdın bilgisi, görünüşünden soyutlanarak ideayla kavranır.
IV Kâğıdın bilinmesi, onun nedenlerinin bilinmesidir.
Aristoteles’in bilgi görüşüne ait olan öncüller aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
A) I B) I-III C) II-III D) II-IV E) III-IV
20. Aristoteles’in görüşlerine göre insanın toplumsal yaşamdaki refahı neye bağlıdır?
A) Cömertlik
B) İyi yönetim
C) Bilgelik
D) Güç ve nüfuz
E) Çoğunluğun idaresi
Cevap: B
21. Platon’un “Devlet” adlı eserindeki görüşleri dikkate alındığında devleti yönetenlerin bilgili, akıllı ve adil olması gerekir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu düşüncenin gerçekleşmesinin koşuludur?
A) Topluluğun erke itaat etmesi
B) Yöneticilerin filozof olması
C) Yurttaşların eğitimden geçmesi
D) İnsanın toplumsal yaşama uyumu
E) İnsanların seçkin bir zümre tarafından yönetilmesi
Cevap: B
22. Platon’a göre gerçeğin bilgisi “episte- me”ye akıl yoluyla ulaşılır. Akıl, bu bilgiye ulaşmak için ruhun derinliklerine yönelir ve orada varolan bilgileri açığa çıkanr.
Platon’un bu görüşü aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
A) Bilmek, anımsamaktır.
B) Bilmek, tecrübe etmektir.
C) Bilgi, genellemelerle elde edilir.
D) Bilmek, özün bilgisini bilmektir.
E) Bilgi, tahmin ve sanıdan meydana gelir.
Cevap: A
23. Ahlakın kaynağı mutluluktur ve mutluluğa iyi ideasına ulaşmaya çalışmakla varılır.
Platon’a göre iyi ideasma aşağıdakilerden hangisiyle ulaşılır?
A) Ödev bilinci taşımak
B) Erdemli olmak
C) Sorumlu davranmak
D) İyi niyetle hareket etmek
E) Faydalı olana yönelmek
Cevap: B
24. Ustanın biri ormanda gezerken yaşlı bir ağaca rastlar. Ağacın dallarını keser, toplayarak atölyesine götürür. Dalları yontar ve şekil verir. Sonunda bir sandık yapar.
Metinde geçen usta ve sandık kavramları Aristoteles’in aşağıda verilen hangi nedenlerine sırasıyla karşılık gelmektedir?
A) Fail, maddi
B) Maddi, ereksel
C) Ereksel, maddi
D) Maddi, formel
E) Fail, formel
Cevap: E
