Toplumsal hareketliliğin yatay ve dikey boyutlarda ortaya çıkıp gelişmesini sağlayan çeşitli etmenler bulunmaktadır.
Ancak bu etmenlerin bütün farklılıklarına rağmen ortak bir yanı vardır. O da toplumsal hareketlilik gerçeğinin “toplumsal başarı” arzusuna göre şekillenmesidir. Başarı her ne kadar kişiden kişiye, toplumdan topluma değişse de başarı konusunda biçimsel ölçütlerin ortak olarak işlediği göz önüne alındığında toplumsal başarının her toplum için teşvik edici bir standart olduğunu kabul etmek gerekir. Toplumsal hareketliliği etkileyen faktörler şunlardır:
• Demografik etmenler
• Ekonomik etmenler ve ailenin toplumsal yapısı
• Teknoloji ve teknolojik değişme
• Siyasal etmenler
• Eğitim etmeni
Toplumsal hareketliliği etkileyen diğer bir demografik unsur, nüfusun aşırı artması ya da azalmasıdır.
Nüfusun aşırı bir şekilde artması sonucu işsizlik, eğitim, sağlık vb. nedenlerle göçler artmakta ya da savaşlar, hastalıklar, doğal felaketler gibi nedenlerle nüfusun aşırı bir şekilde düşmesi toplumun iş gücü ihtiyacının karşılanamamasına yol açmakta, bu da yabancı işçi ihtiyacını gerekli kılmaktadır.
Demografik etmen içinde yer alan ikinci bir olgu ise göçlerdir. Aynı toplumda bir çevreden bir başka çevreye (köyden kente) göç edildiğinde toplumsal hareketlilik imkânı artmaktadır. Özellikle mesleki uzmanlığın arttığı kent hayatında dikey hareketlilik için çeşitli seçenekler bulunmaktadır.
