Tür çeşitliliği, bir alanda yaşayan farklı türlerin sayısı ve dağılımıdır. Tür çeşitliliği, ekosistemlerin sağlığı ve işlevi için önemlidir. Tür çeşitliliğini etkileyen faktörler, ekosistemlerin fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleriyle ilgilidir.
Karasal ekosistemlerde tür çeşitliliğine neden olan faktörler şunlardır:
-
Enlem: Ekvatora yakın yerlerde tür çeşitliliği daha fazladır. Çünkü bu yerlerde ışık, sıcaklık, nem ve yağış gibi yaşamsal faktörler daha elverişlidir. Kutuplara doğru gidildikçe bu faktörler azalır ve tür çeşitliliği de azalır
-
Yükseklik: Deniz seviyesinden yüksek yerlerde tür çeşitliliği daha azdır. Çünkü bu yerlerde ışık, sıcaklık, nem ve yağış gibi yaşamsal faktörler daha değişkendir. Ayrıca oksijen miktarı da azalır ve türlerin yaşamasını zorlaştırır
-
Toprak: Toprağın yapısı, pH’ı, nem oranı, besin içeriği gibi özellikleri tür çeşitliliğini etkiler. Toprak kalitesi yüksek olan yerlerde tür çeşitliliği de yüksek olur. Toprak kirliliği ise tür çeşitliliğini azaltır
-
Rüzgar: Rüzgarın hızı ve yönü tür çeşitliliğini etkiler. Rüzgar, tohumların yayılmasına, suyun buharlaşmasına, sıcaklığın değişmesine neden olur. Rüzgarın etkisiyle bazı türler avantajlı duruma geçerken bazıları dezavantajlı duruma düşer.
Sucul ekosistemlerde tür çeşitliliğine neden olan faktörler şunlardır:
-
Suyun derinliği: Suyun derinliği arttıkça ışık miktarı azalır ve fotosentez yapabilen canlılar yaşayamaz. Bu da besin zincirinin bozulmasına ve tür çeşitliliğinin azalmasına neden olur. Ayrıca suyun derinliği arttıkça basınç da artar ve canlıların yaşamasını zorlaştırır.
-
Suyun kirliliği: Suyun kirliliği, suyun fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini bozar ve canlıların yaşamasını engeller. Suyun kirliliği sonucunda oksijen miktarı azalır, toksik maddeler birikir, hastalıklar yayılır ve tür çeşitliliği azalır.
-
Suyun sıcaklığı: Suyun sıcaklığı arttıkça oksijen miktarı azalır ve canlıların solunumu zorlaşır. Ayrıca suyun sıcaklığı arttıkça metabolizma hızı da artar ve besin ihtiyacı da artar. Bu da rekabeti artırır ve tür çeşitliliğini azaltır.
-
Suyun hareketi: Suyun hareketi, akıntılar, dalgalar, gelgitler gibi olaylarla ilgilidir. Suyun hareketi, suyun sıcaklığını, oksijen miktarını, besin taşımasını etkiler. Suyun hareketi, bazı türler için avantajlı iken bazı türler için dezavantajlı olabilir.
