Çenesiz balıklar ya da çenesizler (Latince: Agnatha), notokorda (sırt ipliği) çubuk biçiminde omurgaları kıkırdak yapısında olan çeneleri ve yüzgeçleri bulunmayan bir balık sınıfıdır. Yaşayan türlerinde gövde pulları ve gerçek anlamda çene bulunmaz. İskeletleri kıkırdaktan oluşmuştur ve oksijeni çift solungaçlarıyla alırlar. Solungaçlar cep içinde olup dış görünüşleri bir yılanı andırır. Çeneleri ve çift yüzgeçleri yoktur. Ortada tek bir burun deliği bulunur. Kas, sinir, duyum, dolaşım ve daha ilkel balıklarınkine benzeyen boşaltım sistemleri vardır.
Çenesiz balıkların evrim tarihi çok eskilere dayanmaktadır. Çenesiz balıklar, omurgalıların en ilkel grubu olarak kabul edilirler. Çenesiz balıkların fosilleri Kambriyen dönemine kadar uzanmaktadır. Çenesiz balıkların en eski fosilleri olan Haikouichthys ve Myllokunmingia, yaklaşık 530 milyon yıl önce yaşamıştır. Çenesiz balıkların en çok çeşitlendiği dönem ise Silüryen dönemidir. Bu dönemde zırhlı balıklar olarak adlandırılan Ostracodermi grubu ortaya çıkmıştır. Zırhlı balıklar, vücutlarını korumak için kemiksi plakalarla kaplı olan çenesiz balıklardır. Zırhlı balıkların soyu ise Devoniyen döneminde tükenmiştir.
Çenesiz balıkların günümüzde yaşayan temsilcileri ise yuvarlak ağızlılar olarak adlandırılan Cyclostomata grubudur. Bu grupta iki alt sınıf bulunmaktadır: Taşemenler (Petromyzontiformes) ve Ok balıkları (Myxiniformes). Taşemenler, huni şeklinde emici bir ağıza sahip olan ve diğer balıklara yapışarak kanlarını emen parazitik çenesiz balıklardır. Ok balıkları ise kuyruklarında bulunan zehirli bezlerle kendilerini savunan ve diğer balıkların etini yiyen saprofitik çenesiz balıklardır. Taşemenler ve ok balıkları arasında bazı farklılıklar vardır. Örneğin; taşemenlerin gözleri gelişmiştir, ok balıklarının ise gözleri çok küçüktür. Taşemenlerin derilerinde pulları yoktur, ok balıklarının ise pulları vardır. Taşemenlerin solungaçları 7 çifttir, ok balıklarının ise 5-15 çifttir.
Çenesiz balıklar, hem evrim hem de ekoloji açısından önemli bir canlı grubudur. Çenesiz balıklar, omurgalıların kökenini aydınlatmakta ve omurgalıların evrimindeki önemli aşamaları göstermektedir. Çenesiz balıklar, ayrıca sucul ekosistemlerde besin zincirinin bir parçasını oluşturmakta ve diğer canlılarla etkileşim içinde bulunmaktadır.
