"Avucunu yalamak" deyimi, umduğu, beklediği veya hevesle peşinden koştuğu bir kazançtan, haktan ya da paydan tamamen mahrum kalmak, eli boş dönmek ve umduğunu bulamamak anlamına gelir.
Deyimin kökeni, ayıların kış uykusu alışkanlığına dair halk arasındaki yaygın inanış ve gözlemlere dayanır. Kışın derin bir uykuya yatan ayıların, inlerinde yiyecek hiçbir şey bulamadıkları için açlıklarını bastırmak veya avuçlarındaki yağ salgılarını emmek amacıyla ön patilerini yaladıkları söylenir. Kişi büyük beklentilerle bir şeyin peşine düşmüş ama eline hiçbir şey geçmemişse, tıpkı kış uykusundaki ayının hiçbir yiyecek bulamayıp sadece kendi boş avucunu yalaması gibi, yokluk ve mahrumiyetle baş başa kalmış demektir.
Genellikle birisinin haksız veya aşırı bir beklenti içine girdiği, birinden pay koparmaya çalıştığı ama bu emeline ulaşamayacağı durumlarda alaycı veya sert bir uyarı tonuyla kullanılır. Birine "Daha çok beklersin, hiçbir şey alamayacaksın" demek istendiğinde de bu ifadeye başvurulur.
Örneğin, "Mirasın tamamına tek başına konacağını sanıyordu ama mahkeme kararıyla avucunu yaladı" veya "Sınavı çalışmadan kazanacağını zannedenler sonuçlar açıklanınca avucunu yalayacak" cümlelerinde umulanın tam tersine hiçbir şey elde edememe durumu vurgulanır.
