"Basireti bağlanmak" deyimi; doğruyu yanlıştan ayırt etme, ileriyi görme, kavrama ve doğru kararlar verebilme yeteneğinin geçici olarak kaybolması, kişinin sanki aklı tutulmuş gibi apaçık tehlikeleri göremeyip büyük hatalar yapması anlamına gelir.
Burada geçen "basiret" sözcüğü, yalnızca gözle görmek değil; kalp gözüyle, akılla ve sezgiyle gerçekleri fark edebilme, olayların ardındaki incelikleri kavrayabilme gücünü ifade eder. "Bağlanmak" fiili ise bu yeteneğin adeta görünmez bir engelle kilitlenip işlemez hâle geldiğini anlatır. İnsan çok tecrübeli, akıllı veya dikkatli biri olsa dahi bazen öyle bir an gelir ki en basit hileyi fark edemez, apaçık bir tuzağa düşer ya da sonradan kendisinin bile inanamayacağı mantıksız bir karar verir.
Kişi bu durumun ardından kendine geldiğinde "Ben bunu nasıl göremedim, nasıl böyle bir hata yaptım?" diyerek şaşkınlık yaşar. Yaşanan bu geçici akıl ve muhakeme tutulması, halk arasında kaderin bir cilvesi veya o anlık büyük bir gaflet olarak yorumlanır.
Örneğin, "Yılların tecrübeli tüccarıydı ama dolandırıcılara kanıp bütün birikimini verdi, resmen basireti bağlandı" veya "Sınavda en iyi bildiğim soruda yanlış şıkkı işaretlemişim, o an basiretim bağlandı herhalde" cümlelerinde bu geçici kavrayış ve dikkat kaybı açıkça görülür.
