Züğürt tesellisi deyimi, maddi veya manevi bakımdan sıkıntılı durumda, imkansızlıklar içinde veya başarısızlık yaşayan bir kişinin, içinde bulunduğu kötü durumu düzeltemediği ya da eline bir şey geçiremediği zaman kendisini avutmak için söylediği teselli edici ama genellikle gerçekçi olmayan sözleri ve bahaneleri ifade eder. İnsanın elinden hiçbir şeyin gelmediği, çaresiz kaldığı anlarda gerçeği kabullenmek yerine kendi kendisini kandırarak ya da teselli ederek rahatlamaya çalışmasını anlatmak için kullanılır.
Bu deyimin kökenindeki züğürt kelimesi, malı mülkü kalmamış, parası pulu olmayan, yoksul ve darda olan kişi anlamına gelir. Hayatın türlü zorluklarıyla boğuşan, elindeki imkanları kaybeden ya da istediği hedefe ulaşamayacağı kesinleşen biri, gururunu korumak veya içine düştüğü acı durumu hafifletmek ister. Durumu değiştirecek maddi güce veya fırsata sahip olmadığı için mantıklı çözümler üretmek yerine, durumu kabullenmesini sağlayacak ufak bahanelere sığınır. Dışarıdan bakıldığında hiçbir işe yaramayan bu sözler veya teselliler, o an için kişinin ruhsal olarak çökmesini önleyen geçici bir kalkan görevi görür.
Günlük hayatta bu ifade, parasını kaybettiğinde "zaten mal mülk insanı yoldan çıkarır" diyen birini, bir sınavı kazanamadığında "zaten o meslek çok yorucuydu" şeklinde bahane üreten birini veya bir fırsatı kaçırdığında durumu hafife almaya çalışan kişileri tanımlamak için sıklıkla tercih edilir. Gerçek sorunla yüzleşmek yerine durumun olumsuz yönünü görmezden gelerek kendini kandırma halini özetler.
