Ya bu deveyi gütmeli, ya bu diyardan gitmeli deyimi, içinde bulunulan zor, zahmetli veya sıkıntılı bir duruma katlanarak o işin gereğini sonuna kadar yerine getirmek gerektiğini, eğer bu şartlara uyulamayacaksa oradan tamamen uzaklaşmak, başka bir yere gitmek veya o işi bırakmak gerektiğini anlatır. Hayatın karşımıza çıkardığı çetin şartlar karşısında insanlara iki seçenek kaldığını, ya yaşanan sıkıntılara sabredip mücadeleye devam edileceğini ya da o ortamı terk ederek bu yükten kurtulunacağını ifade etmek için kullanılır.
Bu sözün kökeni geçmişteki göçebe yaşam tarzına ve kervan kültürüne dayanır. Eski dönemlerde ticaret veya göç amacıyla yola çıkan kervanlardaki develerin bakımı, yüklenmesi ve idaresi oldukça güç bir iştir. Devenin kaprisini çekmek, onun yükünü taşımak ve uzun yollarda ona liderlik etmek büyük bir sabır ve tahammül gerektirir. Deveyi sahiplenen veya o kervanda bulunan bir kişinin, bu zorlu sorumluluktan kaçma lüksü yoktur; ya o büyük zahmete katlanıp deveyi gütmeye devam edecektir ya da o diyardan, yani kervandan ve coğrafyadan ayrılacaktır.
Günlük hayatta bu deyim genellikle insanların beğenmedikleri ancak değiştiremedikleri çalışma koşulları, zorlayıcı ailevi durumlar, uyum sağlamakta güçlük çektikleri şehirler veya topluluklar karşısında kaldıkları açmazları belirtmek için söylenir. Bir kişi bulunduğu ortamın kurallarına, zorluklarına veya insanlarına katlanmak zorundaysa ama aynı zamanda bunlardan büyük bir rahatsızlık duyuyorsa, ortada orta bir yolun kalmadığını vurgulamak amacıyla bu ifade tercih edilir. Ya şartları kabullenip mücadeleyi sürdürmek ya da o ortamı tamamen terk etmek gerektiği gerçeğini gözler önüne serer.
