Yer demir gök bakır deyimi, hiçbir yerden yardım gelmeyen, çaresizlik ve imkansızlık içinde kalınan zorlu durumları anlatmak için kullanılır.
Yer demir gök bakır deyimini daha da ayrıntılı incelediğimizde bu ifadenin arkasında yatan coğrafi, kültürel ve toplumsal derinliği net bir şekilde görebiliriz. Bu deyim, özellikle doğa şartlarının insan yaşamını doğrudan ve acımasızca etkilediği tarım toplumlarında ortaya çıkmış olup çaresizliğin ve imkansızlığın en katı halini simgeler. Kelimeler gerçek anlamlarından sıyrılarak tamamen mecazi bir boyuta taşınır ve dünyanın insanlara karşı adeta duvar ördüğü hissiyatını yaratır. Toprağın demir kadar sertleşip sürülemez hale gelmesi ve gökyüzünün bakır gibi parlayıp bir damla bile yağmur vermemesi, hayatın tüm damarlarının tıkandığını gösterir.
Günlük hayatta sadece kuraklık veya tarımsal krizler için değil, insan hayatının en karanlık ve çıkmaz sokaklarında da bu ifade kullanılır. Örneğin bir kişinin işini kaybettiği, borçlarının biriktiği, etrafındaki herkesten destek arayıp bulamadığı ve hiçbir kapının açılmadığı o yoğun ekonomik ve psikolojik bunalım dönemleri bu deyimle özdeşleşir. İnsanlar böyle anlarda ne yana baksalar bir duvarla karşılaşırlar ve tüm yolların kapandığını düşünürler.
Tarihsel ve edebi eserlerde de bu deyim, ezilenlerin, yoksulların veya büyük felaketler yaşayan halkların çaresizliğini gözler önüne sermek için sıkça tercih edilmiştir. Yaşam mücadelesinin en üst düzeyde verildiği, hiçbir dış desteğin olmadığı ve kişinin tamamen kendi yalnızlığıyla baş başa kaldığı o ağır atmosferi betimler. Kısacası yer demir gök bakır deyimi, insanoğlunun doğa veya hayat karşısındaki en aciz, en korumasız ve hiçbir ümidin kalmadığı o derin tükenmişlik anını anlatan en güçlü sözlerden biridir.
