"Sebil etmek" deyimi, bir şeyi karşılıksız, bol bol ve herkese dağıtmak, cömertçe sunmak veya bazen de gereğinden fazla, düşüncesizce harcamak, israf etmek anlamına gelir.
Bu deyimin kökeni, Osmanlı dönemindeki "sebil" adı verilen hayrat yapılarına dayanır. Sebiller, özellikle suyun kıt olduğu dönemlerde ve yerlerde, halkın ücretsiz olarak su içebilmesi için yapılan, genellikle süslü mimariye sahip çeşmelerdi. Buralardan gelip geçen herkese karşılıksız su dağıtılırdı.
Deyimin günümüzdeki kullanımında bu "karşılıksız ve bolca verme" anlamı korunmuştur, ancak bazen olumsuz bir gönderme de içerebilir:
-
Cömertçe, bol bol dağıtmak (Olumlu anlam):
-
Bir şeyi ihtiyaç sahiplerine veya herkese hiçbir karşılık beklemeden, bol miktarda vermek.
-
Örnek: "Kazancının bir kısmını fakirlere sebil etti."
-
Örnek: "Bayramda çocuklara şekerleri sebil etti."
-
Düşüncesizce harcamak, israf etmek (Olumsuz anlam çağrışımı olabilir):
-
Bir kaynağı, parayı veya değerli bir şeyi ölçüsüzce, düşünmeden, gereksiz yere etrafa saçmak, boşa harcamak.
-
Örnek: "Miras kalan parayı kısa sürede sebil etti."
-
Örnek: "Eline geçen her fırsatı sebil edip hiçbirini değerlendiremedi."
"sebil etmek"; bir şeyi ücretsiz, bol miktarda ve herkese açık bir şekilde dağıtmak anlamına gelirken, duruma göre bu dağıtımın cömert bir davranış mı yoksa düşüncesiz bir israf mı olduğunu da ima edebilir. Temelinde, bir şeyin hiçbir kısıtlama olmaksızın ve genellikle karşılıksız olarak etrafa yayılması fikri yatar.
