Tahriş edici gazlar, solunum yolları, gözler, deri gibi canlı dokularla temas ettiklerinde çeşitli derecelerde tahrişe, yanmaya, iltihaplanmaya veya hasara neden olan gazlardır. Tahriş edici gazlar, genellikle asidik özellikleri ve suda çözünürlükleri sebebiyle, dokulardaki proteinleri, yağları, karbonhidratları veya mineralleri bozarak zarar verirler.
Tahriş edici gazlar, hem doğal hem de yapay olarak ortaya çıkabilir. Doğal olarak, volkanik patlamalar, orman yangınları, çürüme süreçleri gibi olaylar sonucu tahriş edici gazlar açığa çıkabilir. Yapay olarak ise, endüstriyel faaliyetler, trafik kazaları, kimyasal sızıntılar, terör saldırıları gibi durumlarda tahriş edici gazlar ortaya çıkabilir.
Tahriş edici gazlar, çok çeşitli olmakla birlikte, en yaygın ve tehlikeli olanları şunlardır:
-
Amonyak (NH 3): Tarım, temizlik, gübre, ilaç, tekstil gibi sektörlerde kullanılan bir gazdır. Solunduğunda, gözlerde, burunda, boğazda ve akciğerlerde yanma, kızarıklık, öksürük, nefes darlığı, bronşit, zatürre gibi belirtilere neden olabilir. Yüksek konsantrasyonlarda ölümcül olabilir.
-
Klor (Cl 2): Su arıtma, kağıt, plastik, boya, ilaç, tekstil gibi sektörlerde kullanılan bir gazdır. Solunduğunda, gözlerde, burunda, boğazda ve akciğerlerde yanma, kızarıklık, öksürük, nefes darlığı, bronşit, zatürre, akciğer ödemi gibi belirtilere neden olabilir. Yüksek konsantrasyonlarda ölümcül olabilir.
-
Hidrojen sülfür (H 2 S): Çürüyen organik maddeler, petrol, doğal gaz, madencilik, deri işleme gibi kaynaklardan çıkan bir gazdır. Solunduğunda, gözlerde, burunda, boğazda ve akciğerlerde yanma, kızarıklık, öksürük, nefes darlığı, baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma, bayılma gibi belirtilere neden olabilir. Yüksek konsantrasyonlarda ölümcül olabilir.
-
Karbon monoksit (CO): Yanma olayları, egzoz gazları, sigara dumanı, soba, şömine gibi kaynaklardan çıkan bir gazdır. Solunduğunda, kandaki oksijen taşıma kapasitesini azaltarak, baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma, bayılma, kalp ritim bozukluğu, kalp krizi, beyin hasarı, ölüm gibi belirtilere neden olabilir.
-
Kükürt dioksit (SO 2): Yanma olayları, sanayi bacaları, trafik kazaları, volkanik patlamalar gibi kaynaklardan çıkan bir gazdır. Solunduğunda, gözlerde, burunda, boğazda ve akciğerlerde yanma, kızarıklık, öksürük, nefes darlığı, bronşit, astım, zatürre gibi belirtilere neden olabilir. Yüksek konsantrasyonlarda ölümcül olabilir.
-
Azot dioksit (NO 2): Yanma olayları, sanayi bacaları, trafik kazaları, patlayıcılar gibi kaynaklardan çıkan bir gazdır. Solunduğunda, gözlerde, burunda, boğazda ve akciğerlerde yanma, kızarıklık, öksürük, nefes darlığı, bronşit, astım, zatürre, akciğer ödemi gibi belirtilere neden olabilir. Yüksek konsantrasyonlarda ölümcül olabilir.
Tahriş edici gazlarla karşılaşmamak için, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyulması, koruyucu ekipmanların kullanılması, havalandırma sistemlerinin sağlanması, sızıntı ve kaçakların önlenmesi, acil durum planlarının hazırlanması ve uygulanması gerekmektedir. Tahriş edici gazlarla temas halinde, hemen temiz havaya çıkılması, gözlerin ve cildin bol su ile yıkanması, solunum ve dolaşım sisteminin kontrol edilmesi, gerekirse tıbbi yardım alınması gerekmektedir.
