İlk Türk devletleri, tarihte Türk adını kullanan veya Türk kökenli olduğu kabul edilen devletlerdir. Türklerin ana yurdu Orta Asya olarak kabul edilir. İlk Türk devletleri arasında şunlar sayılabilir:
-
Asya Hun İmparatorluğu: M.Ö. 220 yılında Teoman Han tarafından kurulan ve tarihte bilinen ilk Türk devleti olan Asya Hun İmparatorluğu, tüm Türk boylarını tek bir çatı altında toplamıştır. Mete Han döneminde en güçlü zamanını yaşayan bu devlet, İpek Yolu’nu denetim altına almış ve Çin Seddi’nin inşa edilmesine neden olmuştur.
-
Avrupa Hun Devleti: Kavimler Göçü sonucunda Avrupa’ya ulaşan Türkler, Balamir Kağan önderliğinde Avrupa Hun Devleti’ni kurmuşlardır. Bu devlet, Avrupa’da kurulan ilk Türk devletidir. En parlak dönemi Atilla’nın hükümdarlığı sırasında yaşanmıştır. Anadolu’ya yapılan ilk Türk akınlarını gerçekleştirmişlerdir.
-
I. Göktürk Devleti: M.S. 552 yılında Bumin Kağan tarafından kurulan ve Türk adını kullanan ilk Türk devleti olan I. Göktürk Devleti, ikiye ayrılmış ve Doğu ve Batı Göktürk Devletleri olarak yönetilmiştir. Bu devlet, Orta Asya’da geniş bir coğrafyaya hakim olmuş ve Çin ile mücadele etmiştir. Budizm’in yayılmasına katkıda bulunmuştur .
-
II. Göktürk Devleti: I. Göktürk Devleti’nin yıkılmasından sonra Kutluk İlteriş Kağan tarafından kurulan II. Göktürk Devleti, Göktürk alfabesini kullanmış ve Orhun Yazıtları gibi önemli eserler bırakmıştır. Ergenekon Destanı bu dönemde ortaya çıkmıştır. Uygur, Karluk ve Basmyl boyları tarafından yıkılmıştır .
-
Uygur Devleti: Uygur Devleti, yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir. Matbaayı ilk kullanan Türk devletidir. Kırgızların baskısı sonucunda ikiye ayrılmış ve Karahoca ve Turfan Uygur Devletleri olarak varlıklarını sürdürmüşlerdir .
