Ribozomlar, hücrelerin protein üretim merkezi olarak bilinen organellerdir. Ribozomlar, ribozomal RNA (rRNA) ve proteinlerden oluşur. Ribozomların yapısı ve görevi hücre tipine göre farklılık gösterebilir. Ribozomların bazı önemli özellikleri şunlardır:
-
Ribozomlar, zarla çevrili olmayan organellerdir. Bu nedenle sitoplazmada serbestçe hareket edebilirler.
-
Ribozomlar, iki alt birimden oluşur: küçük ve büyük. Küçük alt birim, mRNA molekülünü bağlar ve kodlanan amino asitleri tanır. Büyük alt birim, amino asitleri peptid bağı ile birleştirerek polipeptid zinciri oluşturur.
-
Ribozomlar, prokaryot ve ökaryot hücrelerde bulunur. Ancak prokaryot ribozomlar, ökaryot ribozomlardan daha küçük ve daha basittir. Prokaryot ribozomların küçük alt birimi 30S, büyük alt birimi 50S’tir. Ökaryot ribozomların küçük alt birimi 40S, büyük alt birimi 60S’tir.
-
Ribozomlar, endoplazmik retikulum (ER) veya hücre zarına bağlı olabilir veya sitoplazmada serbest olabilir. ER’ye bağlı ribozomlar, hücre dışına salgılanacak veya zarlara yerleşecek proteinleri sentezler. Serbest ribozomlar ise hücre içinde kullanılacak proteinleri sentezler.
-
Ribozomlar, kendi kendine bölünebilir ve protein sentezleyebilir organellerdir. Ribozomların kendine ait DNA, RNA ve ribozomları vardır. Ribozomların alt birimleri çekirdekçikte sentezlenir ve sitoplazmaya taşınır.
-
Ribozomlar, aynı mRNA molekülü üzerinde arka arkaya sıralanarak polizom veya poliribozom adı verilen yapıları oluşturabilir. Bu sayede aynı proteinden çok sayıda üretilebilir.
