Hava kirliliğinin nedenleri :
-
Hava kirliliğinin nedenleri, havanın doğal bileşimini bozan ve insan sağlığına, canlılara ve çevreye zarar veren gaz, partikül, duman ve su buharı gibi maddelerin havaya karışmasıdır. Hava kirliliğinin nedenleri hem doğal hem de yapay olabilir.
-
Hava kirliliğinin doğal nedenleri arasında orman yangınları, tozların taşınması ve volkanik faaliyetler sayılabilir. Bu nedenler havanın geçici olarak kirletilmesine yol açar ve genellikle doğal dengeler tarafından giderilir. Ancak bazen doğal nedenler de çok şiddetli ve uzun süreli olabilir. Örneğin 1991 yılında Filipinler’de patlayan Pinatubo yanardağı havayı küllerle kaplamış ve küresel sıcaklığı 0.5 derece düşürmüştür.
-
Hava kirliliğinin yapay nedenleri ise insan faaliyetleri sonucunda ortaya çıkar. Bu nedenler havanın kalıcı olarak kirletilmesine yol açar ve insan sağlığına ve çevreye ciddi zararlar verir. Hava kirliliğinin yapay nedenleri şunlardır:
-
Isınmadan kaynaklanan kirlilik: Kentlerdeki ısınmadan kaynaklanan hava kirliliği özellikle kış aylarında artış gösterir. Kalitesiz yakıt kullanımı, soba ya da kalorifer gibi ısıtıcıların uygun koşullarda yakılmaması sonucunda havaya karbonmonoksit, karbondioksit, kükürt dioksit, azot oksitler, kurum ve is gibi kirleticiler salınır. Bu kirleticiler insan sağlığına zehirlenme, kanser, solunum yolu hastalıkları gibi etkiler yapar.
-
Sanayiden kaynaklanan kirlilik: Sanayi tesislerinde üretim faaliyetleri sırasında havaya çeşitli gazlar, tozlar, dumanlar ve kimyasallar salınır. Bu kirleticiler arasında sülfür dioksit, azot oksitler, hidrojen sülfür, amonyak, hidrojen florür, hidrojen klorür, kurşun, civa, arsenik gibi zararlı maddeler bulunur. Bu kirleticiler bitkilerin fotosentez yapmasını engeller, asit yağmurlarına neden olur ve insan sağlığına solunum yolu hastalıkları, kanser, sinir sistemi bozuklukları gibi etkiler yapar.
-
Trafikten kaynaklanan kirlilik: Trafikte kullanılan motorlu taşıtların egzozlarından çıkan gazlar da hava kirliliğine neden olur. Bu gazlar arasında karbonmonoksit, karbondioksit, azot oksitler, hidrokarbonlar, aldehitler ve partikül maddeler bulunur. Bu kirleticiler insan sağlığına zehirlenme, kanser, astım, bronşit gibi etkiler yapar. Ayrıca ozon tabakasının incelmesine ve sera etkisine de katkıda bulunur.
-
Tarımdan kaynaklanan kirlilik, tarım faaliyetleri sırasında kullanılan gübreler, ilaçlar, biyosidal ürünler ve sulama yöntemleri gibi yapay unsurların havayı, suyu ve toprağı kirletmesidir. Tarımdan kaynaklanan kirlilik hem insan sağlığına hem de doğal kaynaklara zarar verir.
