ÜNİTEYE BAŞLARKEN
1. Geçmişten günümüze atomun yapısı hakkındaki görüşler nelerdir?
Atomun yapısı hakkındaki görüşler zaman içinde değişmiş ve gelişmiştir. Geçmişten günümüze atomun yapısı hakkındaki görüşler şöyle sıralanabilir:
Demokritos Atom Modeli: M.Ö. 400 yılında Demokritos, maddenin gözle görülemeyen küçük taneciklerden oluştuğunu ve bunlara atom adını verdiğini ileri sürmüştür. Atomların bölünemeyen ve yok edilemeyen en küçük parçacıklar olduğunu, farklı şekil ve büyüklükte olduklarını ve boşlukta hareket ettiklerini savunmuştur.
Dalton Atom Modeli: 1808 yılında John Dalton, atomların maddenin en küçük birimi olduğunu, bölünemeyen ve yok edilemeyen içi dolu küreler olduğunu, farklı elementleri oluşturan atomların farklı özelliklere sahip olduğunu ve kimyasal reaksiyonlarda atomların yeniden düzenlendiğini ancak yok olmadığını veya değişmediğini öne sürmüştür.
Thomson Atom Modeli: 1897 yılında J.J. Thomson, atomun yapısında negatif yüklü elektronların bulunduğunu keşfetmiştir. Atomun pozitif yüklü bir küre olduğunu ve elektronların üzümlü kek gibi bu kürede gömülü olduğunu varsaymıştır.
Rutherford Atom Modeli: 1911 yılında Ernest Rutherford, atomun yapısında pozitif yüklü bir çekirdek olduğunu ve çekirdeğin etrafında negatif yüklü elektronların döndüğünü ortaya koymuştur. Atomun büyük bir kısmının boşluk olduğunu ve çekirdeğin atomun kütlesinin büyük bir kısmını içerdiğini belirtmiştir.
Bohr Atom Modeli: 1913 yılında Niels Bohr, atomun yapısında elektronların belirli enerji seviyelerinde bulunduğunu ve bu seviyeler arasında geçiş yapabildiklerini ileri sürmüştür. Elektronların enerji seviyelerine göre belirli yörüngelerde döndüklerini ve bu yörüngelerden çıkmadıklarını varsaymıştır.
Modern Atom Teorisi: 1920’li yıllarda Louis de Broglie, Werner Heisenberg, Erwin Schrödinger gibi bilim insanları atomun yapısını kuantum mekaniği ile açıklamışlardır. Modern atom teorisine göre, elektronların kesin konum ve hızlarını belirlemek mümkün değildir. Elektronların bulunma olasılıklarını gösteren bulutlar şeklinde modellenirler. Atom çekirdeği ise proton ve nötron adı verilen iki tür parçacıktan oluşur. Protonlar pozitif, nötronlar ise nötr yüklüdür.
2. Atomda bulunan temel tanecikler nelerdir?
Atomda bulunan temel tanecikler şunlardır:
Proton: Atom çekirdeğinde bulunan pozitif yüklü taneciktir. Kütlesi yaklaşık 1,673×10-24 gramdır. Atomun kimliğini belirleyen atom numarası proton sayısına eşittir.
Nötron: Atom çekirdeğinde bulunan yüksüz taneciktir. Kütlesi yaklaşık 1,675×10-24 gramdır. Protonla birlikte atomun kütlesinin büyük bir kısmını oluşturur. Nötron sayısı atomun izotoplarını belirler.
Elektron: Atom çekirdeğinin etrafında bulunan negatif yüklü taneciktir. Kütlesi yaklaşık 9,109×10-28 gramdır. Proton sayısıyla eşit olduğu için atomun toplam yükü sıfırdır. Elektronların enerji seviyelerine göre belirli yörüngelerde döndükleri varsayılır. Elektronların yer değiştirmesi elektriklenme olayına neden olur.
Atomun temel taneciklerinden daha küçük parçacıklar da vardır. Bunlara leptonlar ve kuarklar denir. Leptonlar elektron, müon ve tau gibi yüklü veya nötrino gibi yüksüz parçacıklardır. Kuarklar ise proton ve nötron gibi hadronları oluşturan altı farklı türde parçacıklardır.
3. Atomun çekirdeğinde bulunan tanecikler nelerdir?
Atomun çekirdeğinde bulunan tanecikler proton ve nötron lardır . Protonlar atomun çekirdeğinde bulunan artı yüklü taneciklerdir . Nötronlar ise yüksüz taneciklerdir . Çekirdekte bulunan proton sayısı, atomun kimliğini ve elementini belirler . Yani her elementte farklı sayıda proton bulunur .
4. Elementleri periyodik sistemde göstermek hangi açılardan kolaylık sağlar? Sorunun cevabına buradan ulaşabilirsiniz.
Tıklayınız
Elektronların çekirdek etrafında bulunduğu bölgelere ne ad verilir? Sorunun cevabına buradan ulaşabilirsiniz
Tıklayınız
6. Periyodik sistemdeki yatay sıralara ve düşey sütunlara ne ad verilir?
Periyodik sistemdeki yatay sıralara periyot , düşey sütunlara ise grup denmektedir . Periyot sayısını atomun son katmanında bulunan elektron sayısı belirlerken, grup numarasını ise proton sayıları belirlemektedir . Periyodik sistemde 7 tane periyot, 8 tane A grubu ve 8 tane B grubu bulunmaktadır . Aynı periyottaki elementler, aynı sayıda elektron katmanına sahiptir. Aynı gruptaki elementler ise, aynı sayıda değerlik elektronuna sahiptir. Bu nedenle, aynı gruptaki elementlerin kimyasal özellikleri benzerdir .
7. Bugün kullandığımız periyodik sisteme en yakın periyodik sistemi hangi bilim insanı tarafından düzenlenmiştir. Sorunun cevabına buradan ulaşabilirsiniz.
Tıklayınız
Periyodik sistemdeki periyot ve grup sayısını yazınız. Sorunun cevabına buradan ulaşabilirsiniz.
Tıklayınız
9. Periyodik sistemdeki element özellikleri ile element sınıflarını eşleştiriniz.
I. Elektriği iletmez (a) a. Ametal
II. Hepsi oda sıcaklığında gaz hâldedir (c) b. Metal
III. Tel ve levha hâline getirilebilir (b) c. Soy gaz
10. Aşağıda verilen görseller hangi element sınıfına aittir?
9. Sınıf Meb Yayınları Ortaöğretim Kimya Ders Kitabı Sayfa 58 Cevabı
Geçmişten günümüze atom modellerinin gelişimini içeren tarih şeridi hazırlayarak arkadaşlarınızla paylaşınız.
Atom modellerinin gelişimini içeren tarih şeridi şöyle olabilir:
M.Ö. 400: Demokritos, maddenin bölünemez en küçük parçacıkları olan atomlardan oluştuğunu ileri sürdü.
1808: Dalton, atomların içi dolu küreler olduğunu ve elementlerin farklı atomlardan oluştuğunu öne sürdü.
1897: Thomson, atomun içinde pozitif ve negatif yüklü parçacıkların üzümlü kek gibi dağıldığını öne sürdü.
1911: Rutherford, atomun merkezinde pozitif yüklü bir çekirdek ve etrafında negatif yüklü elektronların bulunduğunu öne sürdü.
1913: Bohr, elektronların çekirdeğe belirli uzaklıklardaki katmanlarda hareket ettiğini öne sürdü.
1926: Schrödinger, elektronların belirli bir yörünge yerine belirli bir olasılıkla bulunabilecekleri alanlar olduğunu öne sürdü.
