NELER KAZANDIK ?
1. Güvenlik uyarı işaretlerinin iş sağlığı ve güvenliği açısından önemi nedir? Açıklayınız.
Güvenlik uyarı işaretleri, çalışma ortamında bulunan çeşitli tehlikeleri belirtmeye ve çalışanları bu tehlikelere karşı uyarmaya yarayan görsel araçlardır. Güvenlik uyarı işaretlerinin iş sağlığı ve güvenliği açısından önemi şunlardır:
-
Yaralanmayı önler: Güvenlik uyarı işaretleri, çalışanların ve ziyaretçilerin belirli durumlarda ve ortamlardaki olası tehlike ve tehlikelerin farkında olmalarını sağlar. Böylece, gerekli önlemleri alarak veya tehlikeli bölgelerden uzak durarak yaralanma riskini azaltırlar.
-
Güvenlik bilincini arttırır: Güvenlik uyarı işaretleri, çalışanların sürekli olarak dikkatli olmalarını ve güvenlik kurallarına uymalarını hatırlatır. Ayrıca, güvenlik talimatlarını, acil durum numaralarını, ilk yardım malzemelerini ve yangın söndürme cihazlarını göstererek çalışanların bilgili ve hazırlıklı olmalarını sağlar.
-
Yasal sorumluluğu azaltır: Güvenlik uyarı işaretleri, işverenlerin çalışanlarına sağlaması gereken güvenli bir çalışma ortamını sağlamaya yardımcı olur. İşverenler, güvenlik uyarı işaretlerini uygun şekilde yerleştirerek ve bakımını yaparak yasal zorunluluklarını yerine getirmiş olurlar. Böylece, herhangi bir kaza meydana gelirse kendilerini ciddi yasal zorluklar içinde bulmaktan kurtulurlar.
Güvenlik uyarı işaretlerinin farklı türleri vardır. Bunlar şunlardır:
-
Tehlike işaretleri: Engellenmemesi halinde ölüm veya ciddi yaralanma ile sonuçlanacak tehlikeli bir durumu belirtir. Kırmızı renkli üçgen şeklindeki işaretlerdir.
-
Dikkat işaretleri: Önlenmezse küçük veya orta dereceli yaralanmayla sonuçlanabilecek tehlikeli bir durumu belirtir. Sarı renkli üçgen şeklindeki işaretlerdir.
-
Güvenlik talimatı işaretleri: Güvenli davranışları veya güvenliği arttıracak ekipmanları gösterir. Yeşil renkli dikdörtgen şeklindeki işaretlerdir.
-
Yangın güvenliği işaretleri: Yangınla ilgili ekipmanları veya talimatları gösterir. Kırmızı renkli dikdörtgen şeklindeki işaretlerdir.
-
Yasaklama işaretleri: Tehlike yaratabilecek davranışları veya eylemleri yasaklar. Kırmızı renkli daire şeklindeki işaretlerdir.
2. Kimyasal maddelerin insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkileri nelerdir? Açıklayınız.
Kimyasal maddeler, doğada veya laboratuvarda üretilen, belirli bir kimyasal bileşime sahip olan maddelerdir. Kimyasal maddelerin insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkileri, kimyasalın türüne, miktarına, maruz kalma süresine ve yola bağlı olarak değişir. Kimyasal maddelerin insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkileri şunlardır:
-
Radyasyon üreten kimyasallar: Uranyum, radyum gibi kimyasallar radyasyon üretirler. Radyasyon, insanlarda kanser, genetik bozukluklar, kısırlık gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Ayrıca çevredeki canlı ve cansız varlıklara da zarar verebilir.
-
Oksitlenmiş demir: Demir, oksijenle birleşerek pas oluşturur. Pas, insan sağlığına zararlıdır. Paslı demir yiyen veya içen insanlarda tetanos, zehirlenme, enfeksiyon gibi hastalıklar görülebilir.
-
Karbonmonoksit: Karbonmonoksit, yanma sonucu oluşan renksiz ve kokusuz bir gazdır. Karbonmonoksit, kandaki oksijen taşıma kapasitesini azaltır. Karbonmonoksit zehirlenmesi, baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, bayılma ve ölüme neden olabilir.
-
Metan: Metan, doğal gazın ana bileşeni olan renksiz ve kokusuz bir gazdır. Metan, havadan daha hafif olduğu için yüksek yerlerde birikir. Metan, patlayıcı ve yanıcı bir madde olduğu için yangın ve patlama riski oluşturur.
-
Kanserojen kimyasallar: Kanserojen kimyasallar, insanlarda veya hayvanlarda kanser oluşumuna neden olan veya arttıran kimyasallardır. Kanserojen kimyasallar arasında asbest, benzen, formaldehit, arsenik gibi maddeler bulunur.
-
Cilt tahriş edici kimyasallar: Cilt tahriş edici kimyasallar, cilt ile temas ettiklerinde kızarıklık, kaşıntı, yanma gibi reaksiyonlara neden olan kimyasallardır. Cilt tahriş edici kimyasallar arasında asitler, bazlar, deterjanlar, çözücüler gibi maddeler bulunur.
-
Radyoaktif kimyasallar: Radyoaktif kimyasallar, çekirdeklerinden radyasyon yayarak parçalanan kimyasallardır. Radyoaktif kimyasallar hem insan sağlığı hem de çevre için tehlikelidir. Radyoaktif kimyasalların neden olduğu radyasyon kirliliği, canlıların DNA’sını bozarak mutasyonlara ve ölümlere yol açabilir.
Kimyasal maddelerin insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerini azaltmak için şu önlemler alınabilir:
-
Kimyasal maddelerin güvenli kullanımı: Kimyasal maddeler kullanılırken uygun koruyucu ekipmanlar giyilmeli ve talimatlar dikkatlice okunmalıdır. Kimyasal maddeler uygun şekilde depolanmalı ve taşınmalıdır. Kimyasal maddelerin atıkları doğaya bırakılmamalı ve geri dönüştürülmelidir.
-
Kimyasal maddelerin izlenmesi ve değerlendirilmesi: Kimyasal maddelerin insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkileri sürekli olarak izlenmeli ve değerlendirilmelidir. Kimyasal maddelerin riskleri ve güvenlik önlemleri hakkında bilgi veren etiketler, formüller, kartlar gibi araçlar kullanılmalıdır. Kimyasal maddelerin alternatifleri araştırılmalı ve mümkünse daha az zararlı olanlar tercih edilmelidir.
-
Kimyasal maddelerin düzenlenmesi ve sınırlandırılması: Kimyasal maddelerin üretimi, ithalatı, ihracatı, kullanımı ve atılması gibi faaliyetleri yasal olarak düzenlenmeli ve denetlenmelidir. Zararlı kimyasal maddelerin kullanımı sınırlandırılmalı veya yasaklanmalıdır. Kimyasal maddelerin güvenli kullanımına ilişkin standartlar ve kurallar belirlenmeli ve uygulanmalıdır.
3. Doğal kimyasallara örnekler veriniz.
Sirke: Meyve ya da tahılların fermantasyonuyla elde edilen bir sıvıdır. Asitli içeriği mikropları öldürmesini, yağı parçalamasını ve mineral kalıntıları çözmesini sağlar.
Karbonat: Sodyum bikarbonat, hafif aşındırıcı bir temizlik sağlar, beyazlatıcı ve koku giderici özellikleri vardır.
Uçucu bitkisel yağlar: Bitki kokularının özleri birçok parfümün ana maddesidir. Piyasada, özellikle doğal ürün satan dükkanlarda çeşitleri bulunabilir. Bir iki damla turunçgil, elma, çilek, nane vb. yağı ile eklenecek koku ev yapımı temizleyicilere hoş bir özellik kazandırır.
4. Zeytinyağı-su gibi heterojen sıvı karışımlarını bileşenlerine ayırmak için kullanılan laboratuvar malzemesinin adı nedir?
Gövdesi geniş, alt kısmı ince boru şeklinde, musluğu bulunan cam kaptır. Zeytinyağı-su, eter-su gibi heterojen (birbiri ile karışmayan) sıvıların ayrılmasında ayırma hunisi kullanılır.
5. Aşağıda verilen ifadeleri okuyarak doğru ise “Dˮ, yanlış ise “Yˮ harfini işaretleyiniz. Yanlış olarak işaretlediğiniz ifadelerin karşısına doğrusunu yazınız. İfadeler Karar Doğrusu
(D) İnsan sağlığı ve çevre güvenliği için mümkün olduğunca doğal kimyasallar kullanılmalıdır.
(Y) Kimyasal maddeleri kullanırken üzerindeki uyarı işaretlerine dikkat edilmesine gerek yoktur.
(D) Kimya laboratuvarında deneye başlamadan önce yapılacak deney ile ilgili teorik bilgiler ve kullanılacak malzemeler hakkında bilgi sahibi olunmalıdır.
(D)Sıcaklık ölçümlerinde barometre kullanılır.
6. Aşağıda verilen güvenlik uyarı işaretlerini anlamları ile eşleştiriniz.
Güvenlik uyarı işareti Anlamı
I. ( ) a) Toksik madde
II. ( ) b) Yakıcı madde
III. ( ) c) Çevreye zararlı madde
7. Aşağıdaki güvenlik uyarı işareti ile ilgili;
I. Yanlış kullanımdan dolayı patlamaya sebep olacak kimyasal maddeleri gösterir.
II. Ateş, kıvılcım ve ısıdan uzak tutulması gerekir.
III. Gerekli tedbirler alındığı sürece koruyucu giysi giyilmesine gerek yoktur.
hangisi ya da hangileri yanlıştır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III
