Enzimler, canlılarda gerçekleşen biyokimyasal reaksiyonları hızlandıran protein yapılı katalizörlerdir. Katalizör, bir reaksiyonun aktivasyon enerjisini düşürerek reaksiyon hızını artıran, ancak kendisi değişmeyen bir maddedir. Enzimler, reaksiyonlara giren maddelere substrat, reaksiyonlarda oluşan maddelere ise ürün denir.
Enzimlerin genel özellikleri şunlardır:
-
Enzimler, reaksiyonları başlatmaz, sadece başlamış olan reaksiyonları hızlandırır.
-
Enzimler, reaksiyonlara girip çıktıklarında hiçbir değişime uğramazlar. Bu nedenle, aynı enzim tekrar tekrar kullanılabilir.
-
Enzimler, substratlarına özgüdür. Yani her enzim sadece belirli bir substrat veya substrat grubu ile etkileşir. Bu özgüllük, enzimin üzerinde substratın bağlandığı aktif bölge ile sağlanır. Aktif bölge ve substrat arasında anahtar-kilit uyumu vardır.
-
Enzimler, sıcaklık ve pH gibi çevresel faktörlere duyarlıdır. Her enzimin en iyi çalıştığı bir sıcaklık ve pH değeri vardır. Bu değerlerin dışında enzim aktivitesi azalır veya tamamen durur. Örneğin, insan vücudunda enzimlerin optimum sıcaklığı 37°C, optimum pH değeri ise 7’dir.
-
Enzimler, tersinir veya geri dönüşümlü reaksiyonlarda görev alabilirler. Yani hem yapım hem de yıkım reaksiyonlarını katalizleyebilirler.
-
Enzimler, basit veya bileşik olabilirler. Basit enzimler sadece proteinden oluşurken, bileşik enzimler proteine ek olarak organik veya inorganik yardımcı kısımlar taşırlar. Yardımcı kısım organik ise koenzim, inorganik ise kofaktör adını alır.
