Sel ve taşkınların oluşmasında etkili olan faktörler, yağış, yüzey özellikleri, bitki örtüsü, insan faaliyetleri ve iklim değişikliği gibi faktörlerdir. Bu faktörler, suyun akışını, tutulmasını ve taşınmasını etkileyerek sel ve taşkın riskini arttırabilir veya azaltabilir. Sel ve taşkınların oluşmasında etkili olan faktörler şöyle açıklanabilir:
-
Yağış: Yağış, sel ve taşkınların en önemli nedenidir. Yağış miktarı, süresi, yoğunluğu ve mevsimi sel ve taşkın riskini belirler. Örneğin; çok miktarda yağış alan veya kısa sürede yoğun yağış alan bölgelerde sel ve taşkın riski yüksektir.
-
Yüzey özellikleri: Yüzey özellikleri, toprağın yapısı, eğimi, geçirgenliği ve drenaj durumunu ifade eder. Yüzey özellikleri, suyun yüzeyde akmasını veya toprağa sızmasını etkiler. Örneğin; sert, eğimli, geçirimsiz veya drenajı kötü olan topraklarda su yüzeyde birikir ve sel ve taşkına neden olur .
-
Bitki örtüsü: Bitki örtüsü, yüzeydeki bitkilerin türü, yoğunluğu ve dağılımını ifade eder. Bitki örtüsü, suyun yüzeyde akmasını veya toprağa sızmasını etkiler. Örneğin; gür ve köklü bitki örtüsü olan yerlerde su toprağa sızar ve sel ve taşkın riski azalır .
-
İnsan faaliyetleri: İnsan faaliyetleri, doğal ortamı değiştirerek sel ve taşkın riskini etkileyen faaliyetlerdir. İnsan faaliyetleri, suyun akışını, tutulmasını ve taşınmasını etkiler. Örneğin; orman kesimi, tarım alanı açma, yapılaşma, baraj yapımı gibi faaliyetler sel ve taşkın riskini arttırabilir .
-
İklim değişikliği: İklim değişikliği, küresel ısınma nedeniyle atmosferdeki sera gazlarının artması sonucunda iklimin uzun vadede değişmesidir. İklim değişikliği, yağış rejimini, deniz seviyesini ve buzulları etkiler. Örneğin; iklim değişikliği nedeniyle yağış miktarı artar veya azalır, deniz seviyesi yükselir veya buzullar erir. Bu durumlar sel ve taşkın riskini arttırabilir .
