İki su kütlesini birleştiren doğal su yollarına boğaz, iki su kütlesini birleştirmek için insanlar tarafından açılan su yollarına ise kanal denir. Deniz yolu ulaşımında önemli yeri olan boğaz ve kanallar, yolların kısalmasını sağlayarak ülkeler arası taşımacılığı hızlandırmaktadır.
Panama Kanalı
-
1914 yılında açılmıştır.
-
Pasifik Okyanusu ile Atlas Okyanusu’nu birbirine bağlar.
-
Kuzeybatı Avrupa ve Batı Amerika arasındaki bağlantıyı sağlar.
-
Avrupa ile Amerika arasındaki ticareti kolaylaştırır.
-
Sanayi ve ticari bakımdan önemli merkezleri birbirine bağladığı için yeryüzünün en işlek deniz yollarından biridir.
-
Kuzey Atlantik yolu da buradan geçer.
-
Dünya’da maliyeti en yüksek olan kanaldır.
-
Panama Kanalı’nın açılmasıyla Macellan Boğazı önemini kaybetmiştir.
Süveyş Kanalı
-
1859 yılında Fransızlar tarafından yapılarak açılmıştır.
-
Mısır’da bulunmaktadır.
-
Kanalın açılmasıyla Akdeniz Kızıldeniz’e bağlanmıştır.
-
Amerika, Avrupa, Asya kıtaları arasındaki deniz yolunu canlı hale getirmiştir.
-
Kanalın açılmasıyla Akdeniz’in önemi artmış, Ümit Burnu’nun ise önemi azalmıştır.
-
Akdeniz ekosisteminin canlılığını daha da artırmıştır.
-
Dünya ticaretinin %7’si bu kanal üzerinden yapılmaktadır.
Cebelitarık Boğazı
-
Akdeniz’i Atlas Okyanusu’na bağlamaktadır.
-
İspanya ve Fas arasındaki bir boğazdır.
-
Atlas Ülkelerinin ve Afrika’nın kıyılarından İber yarımadasına kadar uzanmaktadır.
-
Dünya’nın en işlek üç su yolundan birisidir.
-
Süveyş kanalı açıldıktan sonra Hint Okyanusu’na geçmek isteyenler bu su yolunu kullanmaya başlamışlardır.
İstanbul ve Çanakkale Boğazları
-
İstanbul Boğazı dünyanın en işlek su yollarından biridir.
-
Karadeniz ile Akdeniz arasındaki ulaşımı sağlar.
-
Karadeniz’e kıyısı olan ülkelerin Akdeniz’e açılması için geçmek zorunda olduğu boğazlardır.
-
Panama ve Süveyş Kanalı’ndan daha fazla gemi geçmektedir.
-
Özellikle İstanbul Boğazı dar bir boğaz olduğu için bazı gemiler kılavuz kaptan almaktadır.
Malakka Boğazı
-
Hint Okyanusu ile Büyük Okyanusu birbirine bağlamaktadır.
-
Süveyş ve Panama Kanalı kullanılan bir boğazdır.
-
Malezya (Malakka yarımadası) ve Endonezya (Sumatra adası) arasında yer almaktadır.
-
Güneydoğu Asya’nın önemli ülkeleri Japonya, Çin, Hindistan, Güney Kore’nin Avrupa ile yaptıkları ticari ilişkilerde kullandıkları deniz yoludur.
Hürmüz Boğazı
-
İran, Irak gibi körfez ülkelerini Hint Okyanusu’na bağlamaktadır.
-
Basra Körfezi’ni Umman Denizi üzerinden Hint Okyanusu’na bağlar.
-
Ortadoğu petrollerinin taşınmasında önemli bir yere sahiptir.
-
Ekonomik ve stratejik açıdan önem taşımaktadır.
-
İran(Basra) Körfezi’nde bulunan bir geminin uluslararası sulara çıkabilmesi için mutlaka Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi gerekmektedir.
Kiel Boğazı
-
1895 yılında deniz trafiğine açılmıştır.
-
Almanya’da bulunan kanal, Baltık Denizi’ni Kuzey Buz Denizi’ne bağlamaktadır.
-
Kanal üzerinde kara yolu geçişini sağlamak için yedi köprü bulunmaktadır.
-
Danimarka Yarımadası’nı dolaşmak zorunda kalan savaş gemilerinin en kısa yoldan geçişini sağlamak amacıyla yapılmış olup günümüzde sivil amaçlı kullanılmaktadır.
Babülmendep Boğazı
-
Kızıldeniz’i Hint Okyanusuna bağlamaktadır.
-
Yemen ve Somali kıyıları arasında yer almaktadır.
-
Süveyş Kanalı’nın açılması ile önemi daha da artmıştır.
Bering Boğazı
-
Asya ile Amerika kıtalarını birbirinden ayırmaktadır.
-
Asya’nın en doğusu ile Amerika’nın en batısı arasında bulunan bir boğazdır.
-
Tarih değiştirme çizgisi burada yer alır.
-
Rusya ile ABD arasında coğrafi bir sınır oluşturur.
-
İşlek olmayan deniz yollarından birisidir.
Dover Boğazı
-
İngiltere ve Fransa arasındaki boğazdır.
-
Büyük Britanya adasını Avrupa’dan ayıran bir boğazdır.
-
Manş Denizi ile Kuzey Denizi’ni birbirine bağlamaktadır.
-
Batı Avrupa’nın güneyi ile kuzeyi arasındaki önemli bir su yoludur.
-
Askeri bakımdan önemli bir konuma sahiptir.
Macellan Boğazı
-
Güney Amerika’nın en güneyinde yer alır.
-
Atlas Okyanusu’nu Büyük Okyanus’a bağlayan bir boğazdır.
-
Şili ile Arjantin arasında yer alır.
-
Fırtınalardan dolayı tehlikeli bir su yoludur.
-
Panama Kanalı’nın açılmasıyla önemini kaybetmiştir.
Korint Kanalı
-
Yunanistan ile Mora Yarımadası’nı birbirine bağlar.
-
Dar bir kanal olduğundan, büyük gemilerin geçmesine elverişli değildir.
Kerç Boğazı
-
Azak Denizi’ni Karadeniz’e bağlayan bir boğazdır.
Ümit Burnu
-
Afrika kıtasının en güney kısmında bulunmaktadır.
-
Süveyş Kanalı’nın açılmasıyla önemini kaybetmiştir.
Messina Boğazı
-
İtalya Yarımadası ile İtalya’ya ait olan Sicilya Adası arasında yer alır.
-
Akdeniz’deki önemli bir su yoludur.
