"Mart içeri pire dışarı" deyiminin, baharın gelişiyle haşerelerin evden uzaklaşması temennisini ifade eden geleneksel anlamının yanı sıra, "birbirinden hoşlanmayan iki kişiden biri gelince ötekinin dışarı çıkışını anlatmak için" de kullanılmaktadır. Bu kullanım, deyimin mecazi bir anlam kazanmasıyla ortaya çıkmıştır.
Bu mecazi anlamda, "Mart içeri pire dışarı" deyimi şu şekilde yorumlanabilir:
-
Mart: Ortama yeni gelen ve diğer kişi tarafından sevilmeyen, istenmeyen kişiyi temsil eder. Tıpkı mart ayının gelişiyle haşerelerin kaçması gibi, bu kişinin gelişiyle de diğer kişi ortamı terk eder.
-
Pire: Ortamda zaten bulunan ve yeni gelen kişi tarafından sevilmeyen, istenmeyen kişiyi temsil eder. Mart (yeni gelen kişi) içeri girince, pire (zaten orada olan kişi) dışarı çıkar.
Bu kullanımda deyim, iki kişi arasındaki antipatiyi, çekişmeyi ve bir arada bulunamama durumunu vurgular. Birinin varlığı, diğerinin yokluğunu gerektirir. Bu durum, bazen komik bir dille, bazen de alaycı bir şekilde ifade edilir.
Örneğin, iki arkadaş sürekli tartışıyorsa ve biri geldiğinde diğeri hemen oradan ayrılıyorsa, bu durumu anlatmak için "Mart içeri pire dışarı hesabı" veya "Onlar tam 'mart içeri pire dışarı' gibiler" gibi ifadeler kullanılabilir.
