Fiilimsi (Eylemsi) Nedir?
Fiilimsi veya eylemsi, fiilden türetilmiş olmasına rağmen tam olarak bir fiilin tüm özelliklerini taşımayan, cümle içinde isim, sıfat veya zarf gibi farklı görevler üstlenen sözcüklere denir. Başka bir deyişle, fiillerin üzerine bazı ekler getirilerek oluşturulan ve hem fiilden hem de isim, sıfat veya zarftan özellik taşıyan kelimelerdir.
Fiilimsilerin Oluşumu
Fiilimsiler, fiillere belirli ekler getirilerek oluşturulur. Bu ekler, fiili sıfat, isim veya zarf haline getirir. Örneğin:
-
Okumak fiiline -an eki getirildiğinde okuyan (sıfat fiil) olur.
-
Yazmak fiiline -ma eki getirildiğinde yazma (isim fiil) olur.
-
Gitmek fiiline -erek eki getirildiğinde giderek (zarf fiil) olur.
Fiilimsilerin Çeşitleri
Fiilimsiler, görevlerine göre üç ana başlık altında incelenir:
-
Sıfat Fiil: Fiillere -an, -ar, -ası, -dik, -ecek, -en, -er, -ir, -miş, -mez gibi ekler getirilerek oluşturulur. Cümlede sıfat görevi yapar.
-
Örnek: Okuyan öğrenci başarılı oldu. (Okuyan sıfatı, öğrenci ismini niteliyor.)
-
İsim Fiil: Fiillere -ma, -me, -ış, -iş gibi ekler getirilerek oluşturulur. Cümlede isim görevi yapar.
-
Örnek: Yazmak güzel bir hobidir. (Yazmak isim olarak kullanılıyor.)
-
Zarf Fiil: Fiillere -a, -e, -erek, -erekçe, -ince, -meden, -meden önce gibi ekler getirilerek oluşturulur. Cümlede zarf görevi yapar.
-
Örnek: Düşünerek karar vermeli. (Düşünerek zarfı, karar verme fiilini niteliyor.)
Fiilimsilerin Özellikleri
-
Fiilden Türemiş Olma: Fiilimsiler, köken olarak fiillere dayanır.
-
Tam Olarak Fiil Olmama: Fiilin tüm özelliklerini taşımazlar.
-
Farklı Görevler Üstlenme: Cümle içinde isim, sıfat veya zarf gibi farklı görevler üstlenirler.
-
Fiil Özellikleri Taşıma: Olumsuzluk alabilir, zarf alabilir gibi fiil özelliklerini koruyabilirler.
Fiilimsilerin Önemi
Fiilimsiler, Türkçenin zengin ve esnek bir dil olmasında önemli bir rol oynar. Cümleleri daha kısa ve öz yapar, anlatımı daha canlı hale getirir. Ayrıca, düşünceleri daha net ve etkili bir şekilde ifade etmemizi sağlar.
Özetle, fiilimsiler, fiillerden türetilen ve cümle içinde farklı görevler üstlenen sözcüklerdir. Sıfat fiil, isim fiil ve zarf fiil olmak üzere üç ana çeşidi vardır. Fiilimsiler, Türkçenin yapısını zenginleştiren ve anlatımı daha etkili hale getiren önemli bir dil öğesidir.
