Nüfus artış hızı, bir yıl içinde nüfusun yüzde olarak ne kadar arttığını veya azaldığını gösteren bir ölçüttür. Nüfus artış hızı, doğum oranı ve ölüm oranı arasındaki farka bağlıdır. Doğum oranı yüksek, ölüm oranı düşük olan ülkelerde nüfus artış hızı yüksek olur. Doğum oranı düşük, ölüm oranı yüksek olan ülkelerde nüfus artış hızı düşük olur.
Nüfus artış hızını etkileyen birçok faktör vardır. Bunlar arasında şunlar sayılabilir:
-
Sanayileşme ve şehirleşme: Sanayileşmiş ve şehirleşmiş ülkelerde nüfus artış hızı genellikle düşüktür. Bunun nedeni, bu ülkelerde insanların eğitim seviyesinin, gelir düzeyinin ve yaşam standartlarının yüksek olmasıdır. Bu da doğurganlığı azaltır. Ayrıca, sanayileşme ve şehirleşme çevre kirliliği, trafik sorunu, suç oranı gibi sorunlara da yol açar. Bu da ölüm oranını artırır.
-
Sağlık alanındaki ilerlemeler: Sağlık alanındaki ilerlemeler, özellikle aşılanma, bulaşıcı hastalıklara karşı etkili ilaçların bulunması ve sağlık hizmetlerinin yaygınlaşması gibi uygulamalar, ölüm oranını düşürür. Bu da nüfus artış hızını artırır. Ancak, sağlık alanındaki ilerlemeler aynı zamanda doğum kontrol yöntemlerinin de geliştirilmesine ve kullanılmasına olanak sağlar. Bu da doğum oranını düşürür.
-
Göç hareketleri: Göç hareketleri, nüfusun bir yerden başka bir yere taşınmasıdır. Göç hareketleri nüfus artış hızını hem artırabilir hem de azaltabilir. Örneğin, gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere göç eden insanlar, doğum oranını artırabilir. Çünkü bu insanlar genellikle daha fazla çocuk sahibi olmayı tercih ederler. Ancak, gelişmekte olan ülkelerden gelişmiş ülkelere göç eden insanlar, doğum oranını azaltabilir. Çünkü bu insanlar genellikle daha az çocuk sahibi olmayı tercih ederler.
