Rüzgarlar, yeryüzünde kayaçları aşındırarak, taşıyarak ve biriktirerek çeşitli yer şekilleri oluşturur. Rüzgarların oluşturduğu yer şekilleri, genellikle kurak ve yarı kurak bölgelerde görülür. Rüzgarların oluşturduğu yer şekilleri, hem yeryüzünde hem de yeraltında görülebilir. Rüzgarların oluşturduğu yer şekilleri, Türkiye’nin farklı bölgelerinde yaygın olarak bulunur.
-
Yeryüzü rüzgar şekilleri, rüzgarların kayaçları aşındırması ve taşıması sonucu oluşan şekillerdir. Yeryüzü rüzgar şekillerinin başlıcaları şunlardır :
-
Peribacaları: Rüzgarların yumuşak kayaçları aşındırması ve sert kayaçları koruması sonucu oluşan koni veya sütun şeklindeki yapılar. Peribacaları, Türkiye’de İç Anadolu Bölgesi’nde Nevşehir, Aksaray, Kırşehir gibi illerde görülür .
-
Mantar kayalar: Rüzgarların tabanı yumuşak, tepesi sert olan kayaçları aşındırması sonucu oluşan mantar şeklindeki yapılar. Mantar kayalar, Türkiye’de İç Anadolu Bölgesi’nde Konya, Ankara, Eskişehir gibi illerde görülür .
-
Kumullar: Rüzgarların taşıdığı kum tanelerinin birikmesi sonucu oluşan tepe veya sırt şeklindeki yapılar. Kumullar, Türkiye’de Akdeniz Bölgesi’nde Antalya, Mersin, Adana gibi illerde görülür .
-
Yeraltı rüzgar şekilleri, rüzgarların yeraltındaki kayaçları aşındırması ve taşıması sonucu oluşan şekillerdir. Yeraltı rüzgar şekillerinin başlıcaları şunlardır :
-
Mağaralar: Rüzgarların kireçtaşı gibi çözünebilir kayaçları eritmesi ve oyarak boşluklar oluşturması sonucu oluşan yeraltı boşlukları. Mağaralar, Türkiye’de Ege Bölgesi’nde Aydın, Denizli, Muğla gibi illerde görülür .
-
Lapya: Rüzgarların kireçtaşı gibi çözünebilir kayaçların yüzeyini eritmesi ve oyarak çukurlar oluşturması sonucu oluşan yeryüzü boşlukları. Lapya, Türkiye’de Akdeniz Bölgesi’nde Antalya, Burdur, Isparta gibi illerde görülür .
-
Dolomitik: Rüzgarların dolomit gibi çözünebilir kayaçların yüzeyini eritmesi ve oyarak oyuklar oluşturması sonucu oluşan yeryüzü boşlukları. Dolomitik, Türkiye’de Karadeniz Bölgesi’nde Artvin, Giresun, Ordu gibi illerde görülür .
Rüzgarların oluşturduğu yer şekilleri, Türkiye’nin coğrafi, ekonomik ve kültürel özelliklerini etkiler. Rüzgarların oluşturduğu yer şekilleri, tarım, hayvancılık, turizm, sanayi ve ticaret gibi faaliyetler için faydalanılan kaynaklardır.
