21 Haziran ve 21 Aralık’ta aydınlanma çemberi, dünyanın karanlık ve aydınlık yarısını ayıran hayali bir çizgidir. Bu tarihlerde, aydınlanma çemberi kutup dairelerine teğet geçer. Kutup daireleri, 66° 33’ kuzey ve güney enlemlerinden geçen paralellerdir. Bu paralellerin kuzeyindeki bölgeye Kuzey Kutup Bölgesi, güneyindeki bölgeye ise Güney Kutup Bölgesi denir.
21 Haziran’da, Kuzey Yarım Küre’nin en uzun gündüzü yaşandığı tarihtir. Bu tarihte, Kuzey Kutup Bölgesi tamamen aydınlık, Güney Kutup Bölgesi ise tamamen karanlıktır. Güneş ışınları, 66° 33’ kuzey enlemindeki noktalara dik gelir. Bu enlemdeki yerlerde gece yaşanmaz. Bu duruma Beyaz Geceler denir.
21 Aralık’ta ise, Kuzey Yarım Küre’nin en uzun gecesi yaşandığı tarihtir. Bu tarihte, Kuzey Kutup Bölgesi tamamen karanlık, Güney Kutup Bölgesi ise tamamen aydınlıktır. Güneş ışınları, 66° 33’ güney enlemindeki noktalara dik gelir. Bu enlemdeki yerlerde gündüz yaşanmaz. Bu duruma Beyaz Günler denir.
Aydınlanma çemberinin kutup dairelerine teğet geçtiği bu tarihlerde, dünyanın diğer bölgelerinde de gece ve gündüz süreleri farklılık gösterir. Ekvator’da gece ve gündüz süreleri yaklaşık olarak eşittir. Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe, aydınlık yarım kürede gündüz süresi artar, karanlık yarım kürede ise azalır.
