Wilson İlkeleri, Amerika Birleşik Devletleri başkanı Woodrow Wilson’ın 8 Ocak 1918’de ABD Kongresi’nde yaptığı konuşmada bahsettiği ilkelerdir. Wilson İlkeleri, ABD’nin I. Dünya Savaşı’ndan sonra kurulmasını istediği dünya düzenine ilişkin görüşlerini ifade eder.
Wilson İlkeleri 14 maddeden oluşur. Bu maddeler şunlardır:
-
Tam bir açıklık içinde varılmış barış anlaşmalarından sonra hiçbir özel uluslararası anlaşmaya gidilmemeli ve diplomatik etkinlik her zaman içtenlikle ve kamuoyunun gözü önünde yürütülmelidir.
-
Denizlerin uluslararası sözleşmeler gereğince bütünüyle ya da kısmen kapatılabilmesi dışında, savaşta ve barışta karasuları dışındaki bütün denizlerde mutlak seyrüsefer serbestliği sağlanmalıdır.
-
Barışı onaylayan ve korumak için anlaşan ülkeler arasındaki bütün ekonomik engeller olabildiğince kaldırılmalı ve ticaretin eşitlik temelinde yürütülmesi sağlanmalıdır.
-
Her ülkede silah gücünün iç güvenliği sağlamaya yetecek en düşük düzeye indirilmesi için yeterli güvenceler karşılıklı olarak verilmelidir.
-
Sömürgelerin bütün talepleri serbest, açık görüşlü ve tümüyle tarafsız bir yaklaşımla ele alınmalı, bu tür egemenlik sorunlarının çözümünde ilgili halkların çıkarlarıyla egemenliği tartışılan devletin adil taleplerinin eşit ağırlık taşıması ilkesine kesinlikle uyulmalıdır.
-
Rus İmparatorluğu’na ait bütün topraklardan yabancı askerler çekilmeli, Rusya’yı ilgilendiren bütün sorunlar, kendi siyasal gelişimini ve ulusal politikalarını bağımsızca belirlemesine olanak verecek biçimde dünyanın öbür uluslarının en uygun ve özgür işbirliğiyle çözülmeli, Rusya’nın kendi belirleyeceği kurumsal yapıyla özgür uluslar topluluğuna içtenlikle kabul edilmesi, hatta gereksinim duyabileceği ya da isteyebileceği her türlü yardımın yapılması sağlanmalıdır.
-
Belçika’nın toprak bütünlüğü ve egemenliği tam olarak geri verilmelidir.
-
Fransa’nın toprak bütünlüğü tam olarak geri verilmeli ve 1871’de Almanya tarafından alınan Alsas-Loren bölgesi Fransa’ya iade edilmelidir.
-
İtalya sınırları milliyetler esasına göre belirlenmelidir.
-
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu halklarının uluslararasındaki yeri korunmalı ve güvence altına alınmalı, bu halklara özerk gelişme olanağı tanınmalıdır.
-
Yabancı askerler Romanya, Sırbistan ve Karadağ’dan çekilmeli, işgal edilen topraklar geri verilmelidir. Sırbistan’a denize serbest ve güvenli çıkış sağlanmalıdır.
-
Osmanlı İmparatorluğu’nda Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelerin bağımsızlığı sağlanmalı, diğer uluslara da yaşama ve gelişme hakkı tanınmalıdır. Boğazlar uluslararası bir yönetim altında bütün uluslara açık olmalıdır.
-
Polonya’nın bağımsız bir devlet olarak kurulması ve denize erişimi olması sağlanmalıdır.
-
Milletler Cemiyeti adında bir uluslararası örgüt kurulmalı ve bu örgüt bütün ulusların katılımını sağlayarak barış ve güvenliği korumalıdır.
