El-Cezeri, İslam’ın Altın Çağı’nda yaşamış, Cizreli Müslüman bir âlim, mucit ve mühendistir. Tam adı İsmâil bin er-Rezzâz el-Cezerî olan El-Cezeri, 1136 yılında Cizre’de doğmuş ve 1206 yılında yine Cizre’de vefat etmiştir. Sibernetiğin ilk adımlarını atan ve ilk robotu yapıp çalıştırdığı kabul edilen bir dâhi olarak tanınır. Leonardo da Vinci’ye ilham kaynağı olduğu düşünülen El-Cezeri, yaklaşık 50 mekanik cihazı ve bunların nasıl inşa edileceğine dair talimatları tanımlamıştır.
El-Cezeri’nin en ünlü eseri, “El-Câmi‘ Beyne’l-İlm ve’l-‘Ameli’n-Nâfi‘ fî Sına‘ati’l-Hiyel” (Makine Yapımında Yararlı Bilgiler ve Uygulamalar) adlı kitabıdır. Bu eserde, su saatleri, otomatik abdest alma makineleri, müzik aletleri çalan robotlar gibi birçok ileri mekanik cihazın tasarımlarını ve çalışma prensiplerini anlatmıştır. Ayrıca, “Tavus Kuşlu Abdest Alma Makinesi” gibi döneminin ötesindeki buluşlarıyla da tanınır.
