Orhan Kemal’in Cemile kitabının özeti şöyledir:
-
Kitap, 1934 yılında Çukurova’da bir dokuma fabrikasında çalışan Cemile ve Necati adlı iki gencin aşkını anlatır.
-
Cemile, güzel ve zarif bir Boşnak kızıdır. Babası Malik, Bosna Hersek’te Sırplara karşı savaşmış ve Türkiye’ye göç etmiştir. Cemile’nin abisi Sadri de fabrikada çalışmaktadır.
-
Necati, fabrikada kâtip olarak çalışan dürüst ve onurlu bir gençtir. Orhan Kemal’in kendisini temsil ettiği romanın başkahramanıdır.
-
Cemile’ye Deveci Çopur Halil de âşıktır. Halil, fabrikalara malzeme taşıyarak zengin olmuş bir adamdır. Cemile’yi develerini satarak elde etmek ister ama Cemile onu reddeder.
-
Cemile, Necati’ye haber gönderir ve onunla evlenmek istediğini söyler. Necati de Cemile’yi sever ama onunla evlenmek için yeterli parası olmadığını düşünür.
-
Necati, fabrika sahibi Kadir Ağa ile ortağı Numan Şerif Bey’in arasını bozmak isteyen Camgöz Sadık adlı bir adamın oyununa gelir ve fabrikadan kovulur.
-
Necati, işsiz kalınca Cemile ile evlenmeye cesaret edemez. Cemile ise onu beklemektedir. Babası Malik, Cemile’nin sevdiği gence güvenir ve onu kızına verir.
-
Necati, yeni bir iş bulur ve Cemile ile evlenir. Mutlu bir yuva kurarlar.
Kitabın sonunda Orhan Kemal şöyle der:
“İnsan sevdiğiyle beraber olmalıdır. Paraya pulamala aldanmamalıdır. Doğru bildiğini doğru şekilde yaşamalıdır.”
