Endosimbiyotik teori, ökaryot hücrelerin kökenini açıklayan bir teoridir. Bu teoriye göre, ökaryot hücreler, prokaryot hücrelerle birlikte yaşamaya başlayan ve onların içinde yerleşen eski prokaryotlardan türemiştir. Bu şekilde, ökaryot hücrelerin bazı organelleri, aslında endosimbiyoz adı verilen bir süreçle hücre içine alınmış prokaryotlardır. Endosimbiyotik teorinin en güçlü kanıtları, mitokondri ve kloroplast gibi organellerdedir. Bu organellerin şu özellikleri endosimbiyotik kökenlerini desteklemektedir:
-
Mitokondri ve kloroplastlar çift zarlıdır. Dış zar, hücre içine alınma sırasında oluşmuş; iç zar ise prokaryotun kendi zarıdır.
-
Mitokondri ve kloroplastlar kendi DNA, RNA ve ribozomlarına sahiptir. Bu DNA’lar dairesel ve bakteriyel DNA’lara benzer. Ayrıca bu DNA’lar hücre bölünmesinden bağımsız olarak kendilerini eşleyebilir.
-
Mitokondri ve kloroplastlar elektron taşıma sistemine sahiptir. Bu sistem, iç zar üzerinde bulunan protein kompleksleri ve taşıyıcı moleküllerden oluşur ve elektronların enerjisini kullanarak proton pompalama ve ATP sentezi yapar.
-
Mitokondri ve kloroplastlar prokaryotlara benzer enzimlere sahiptir. Örneğin, mitokondride bulunan RNA polimeraz enzimi bakteriyel RNA polimeraza benzer.
-
Mitokondri ve kloroplastlar prokaryotlara akraba olan gruplardan türemiştir. Mitokondri, proteobakterilerden; kloroplast ise siyanobakterilerden evrimleşmiştir.
