Hegel’in sözleri şunlardır:
-
“Akılsal olan her şey gerçektir, gerçek olan her şey akılsaldır.”
-
“Sonlu olanın gerçek bir varlığı yoktur.”
Bu sözlerden hareketle Hegel’in varlık, akıl ve sonsuzluk arasındaki ilişkiyi nasıl sorguladığını anlamaya çalışabiliriz. Hegel’e göre varlık, sadece duyularla algılanan somut nesnelerden ibaret değildir. Varlığın gerçek anlamı, onu oluşturan mantıksal ilke veya kavramdır. Bu kavram, insan zihninin ürünü değil, ondan bağımsız olarak var olan Mutlak akıl’dır. Mutlak akıl, evrenin tüm yönlerini kapsayan ve kendini sürekli geliştiren bir tin veya ruhtur. Bu tin, hem nesnel hem de öznel olarak var olur. Nesnel olarak, doğa ve tarih gibi somut gerçekliklerde kendini gösterir. Öznel olarak ise, insan zihni ve bilinci gibi soyut gerçekliklerde kendini ifade eder.
Hegel’e göre akıl, varlığın hem kaynağı hem de amacıdır. Akıl, varlığı yaratan ve yöneten bir güçtür. Akıl aynı zamanda varlığı kavramaya çalışan bir yetenektir. Akıl, varlığın gerçekliğini ortaya çıkarmak için sürekli bir çaba içindedir. Akıl, varlığı diyalektik bir yöntemle anlamaya çalışır. Diyalektik yöntem, herhangi bir tezin karşıtı olan antitez ile çatışması ve bunların sentez ile uzlaşması şeklinde ilerler. Bu şekilde akıl, daha yüksek bir bilince ulaşır.
Hegel’e göre sonsuzluk, sınırlı ve geçici olan sonlu ile karşıtlık içinde değildir. Sonsuzluk, sonlunun ötesinde değil, onun içindedir. Yani sonsuzluk, sonlunun kendisini aşması ve geliştirmesiyle ortaya çıkar. Sonsuzluk, sonlunun potansiyelidir. Sonsuzluk aynı zamanda sonlunun amacıdır. Sonlu, sonsuza ulaşmak için sürekli bir çaba içindedir. Sonsuz ise sonlu ile etkileşim halindedir. Sonsuz, sonlu ile bütünleşerek kendini gerçekleştirir.
Hegel’in bu sorgulaması bize şunu gösterir: Varlık, akıl ve sonsuzluk arasında bir ayrım yoktur. Bunlar aslında aynı gerçekliğin farklı yönleri veya aşamalarıdır. Varlık akıldır, akıl sonsuzdur, sonsuz ise varlığın en yüksek biçimidir.
