Mitoz bölünme, bir ana hücrenin kendini kopyalayarak iki yavru hücre oluşturduğu süreçtir. Mitoz bölünme ile oluşan yavru hücreler, ana hücre ile aynı sayıda ve aynı tipte kromozom içerir. Mitoz bölünme, çok hücreli canlıların büyümesi, gelişmesi ve onarımı için önemlidir. Tek hücreli canlılarda ise üremeyi sağlar.
Mitoz bölünme, profaz, metafaz, anafaz ve telofaz olmak üzere dört aşamada gerçekleşir. Bu aşamalar şöyle açıklanabilir:
-
Profaz: Bu aşamada, DNA’nın proteinlerle oluşturduğu yapı olan kromatin yoğunlaşarak kıvrılır ve giderek daha sıkı hâle gelir. Sıkılaştıkça kısalan ve kalınlaşan kromatinler mikroskop aracılığıyla görünebilen X şeklindeki kromozomları oluşturur. Kopyalanan kromozomlar kardeş kromatit olarak adlandırılır. Kardeş kromatitler, özdeş DNA çiftleridir ve sentromer adı verilen bir noktada birleşir. Eşlenen sentrozomlar da zıt kutuplara gider. Profaz evresinin sonuna doğru çekirdekçik kaybolur, çekirdek zarı parçalanarak kromozomlar serbest kalır ve iğ iplikleri uzayarak sentromer çevresinde oluşan ve kinetekor olarak adlandırılan proteinler aracılığıyla kromozomları tutar.
-
Metafaz: Bu aşamada, mikrotübüller tarafından oluşturulan iğ iplikleri kromozomlara tutunarak kromozomların hücrenin ortasında sıralanmasını sağlar. Bu evrede hücre bütün kromozomların hücrenin ortasında sıralandığından ve iğ ipliklerine sağlam bir şekilde tutunduğundan emin olur. Eğer kromozomlar doğru sıralanmazsa ya da iğ ipliklerine tutunamazsa bölünme işlemi durur.
-
Anafaz: Bu aşamada, kardeş kromatitler iğ iplikleri tarafından zıt kutuplara çekilir. Bu şekilde kardeş kromotitlerin birbirinden ayrılması sağlanır. Bu evrede hücre, yeni oluşan yavru hücrelerde her bir eş kromozomun bulunduğundan emin olur.
-
Telofaz: Bu aşamada kardeş kromozomların kutuplara çekilmesi ile başlar. Bu evrede çekirdek zarı kromozomların etrafında yeniden oluşur. Bu şekilde kromozomlar sitoplazmadan ayrılır. Bu evrede ayrıca kromozomlar yeniden çözülmeye başlar, iğ iplikleri kaybolur ve her bir yavru hücrede çekirdekçik yeniden oluşur.
Mitoz bölünmenin sonunda sitoplazma bölünmesi olan sitokinez gerçekleşir. Sitokinez ile birlikte ana hücreden genetik bilgisi tamamen aynı olan iki yavru hücre meydana gelir.
