Aşağıdaki cümlelerde anlam ilişkilerini belirlemek için şu yöntemi kullanabilirsiniz:
-
Amaç-Sonuç ilişkisi, bir eylemin gerçekleştirilmesinin nedeni ve sonucunu gösterir. Bu ilişkiyi belirtmek için “için”, “ki”, “diye” gibi bağlaçlar kullanılır. Örneğin, “Sporda kalıcı dostluklar kurabilmek için saygılı olmak gerekir.” cümlesinde amaç “sporda kalıcı dostluklar kurabilmek”, sonuç ise "saygılı olmak gerekir"dir. Bu cümleyi şöyle işaretleyebilirsiniz: [Amaç]Sporda kalıcı dostluklar kurabilmek için [Sonuç]saygılı olmak gerekir.
-
Neden-Sonuç ilişkisi, bir olayın meydana gelmesine sebep olan durum ve olayın kendisini gösterir. Bu ilişkiyi belirtmek için “çünkü”, “neden”, “yüzünden” gibi bağlaçlar kullanılır. Örneğin, “1982’de doğan Etiyopya kökenli Elvan Abeylegesse, Türk atletizmine olimpiyatlardaki ilk gümüş madalyasını kazandırdığı için efsane sporculardan olmuştur.” cümlesinde neden “Türk atletizmine olimpiyatlardaki ilk gümüş madalyasını kazandırmak”, sonuç ise "efsane sporculardan olmak"tır. Bu cümleyi şöyle işaretleyebilirsiniz: [Neden]1982’de doğan Etiyopya kökenli Elvan Abeylegesse, Türk atletizmine olimpiyatlardaki ilk gümüş madalyasını kazandırdığı için [Sonuç]efsane sporculardan olmuştur.
-
Koşul-Sonuç ilişkisi, bir olayın gerçekleşmesinin şartına ve bunun doğuracağı sonuca işaret eder. Bu ilişkiyi belirtmek için “eğer”, “ise”, “madem” gibi bağlaçlar kullanılır. Örneğin, “Sadece kendiniz için değil sevdikleriniz için, ülkeniz için, dostluk için mücadele ederseniz efsane olursunuz.” cümlesinde koşul “sadece kendiniz için değil sevdikleriniz için, ülkeniz için, dostluk için mücadele etmek”, sonuç ise "efsane olmak"tır. Bu cümleyi şöyle işaretleyebilirsiniz: [Koşul]Sadece kendiniz için değil sevdikleriniz için, ülkeniz için, dostluk için mücadele ederseniz [Sonuç]efsane olursunuz.
Diğer cümleleri de aynı şekilde işaretlemeye çalışabilirsiniz.
Aşağıdaki kavram kutusundan yararlanarak “sporda dostluk” konulu bir öykü yazınız. Öykünüze uygun bir başlık koyunuz. dostluk, saygı, spor yapmak, sporcu, futbol, maç, taraftar, skor, yenilmek
Öykümün başlığı:
Dostluk Maçı
Ali ve Ahmet, iki yakın arkadaştı. Onlar, aynı sınıfta okuyor ve aynı futbol takımında oynuyorlardı. Futbolu çok seviyorlardı. Her gün okuldan sonra birlikte antrenman yapıyor ve hafta sonları da maçlara katılıyorlardı.
Bir gün, okullar arası futbol turnuvasına katılmaya karar verdiler. Turnuvada birçok okul vardı. Ali ve Ahmet’in takımı da çok güçlüydü. Turnuvanın ilk maçında, rakip takımı 3-0 yendiler. İkinci maçta da 2-1 galip geldiler. Üçüncü maçta ise, karşılarına çok zorlu bir rakip çıktı. Rakip takımın kaptanı, Ali’nin eski arkadaşı Mehmet’ti.
Mehmet, Ali ile aynı mahallede büyümüştü. Onlar da küçükken çok iyi arkadaştılar. Ama sonra Mehmet’in ailesi başka bir yere taşındı ve onlar ayrıldılar. Mehmet, yeni okulunda da futbol oynamaya devam etti. Şimdi ise, eski arkadaşı Ali ile karşı karşıya gelmişti.
Maç başlamadan önce, Ali ve Mehmet birbirlerini gördüler. Bir süre şaşırdılar. Sonra sarılıp selamlaştılar. “Seni görmek ne güzel.” dedi Ali. “Ben de çok sevindim.” dedi Mehmet. “Nasılsın? Futbol oynamaya devam ediyorsun anlaşılan.” dedi Ali. “Evet, sen de öyle görünüyorsun.” dedi Mehmet. “Bugün karşılaşacağız.” dedi Ali. “Evet, umarım güzel bir maç olur.” dedi Mehmet.
Ali ve Mehmet biraz daha sohbet ettiler. Sonra takımlarına döndüler. Maç başladığında, her iki takım da çok istekliydi. Ali ve Mehmet de çok iyi oynuyorlardı. Ancak hiçbir takım gol atamadı. Maç 0-0 bitti.
Maçtan sonra, Ali ve Mehmet tekrar buluştular. Birbirlerini tebrik ettiler ve alkışladılar. “Sen çok iyi oynadın.” dedi Ali. “Sen de öyle.” dedi Mehmet. “Berabere kaldık ama dostluk kazandık.” dedi Ali. “Evet, dostluk her şeyden önemli.” dedi Mehmet.
Ali ve Mehmet birlikte fotoğraf çektirdiler. Sonra telefon numaralarını verdiler ve görüşmek üzere vedalaştılar.
Ali ve Ahmet’in takımı turnuvada finale kadar yükseldi. Finalde de şampiyon oldu. Ama onlar için en güzel maç, dostluk maçıydı.
