Türkiye’nin yeryüzü şekillerinin oluşumunda rüzgâr ve buzulların etkisi vardır. Rüzgâr ve buzullar, kayaçları aşındırarak, taşıyarak ve biriktirerek çeşitli şekiller oluşturur. Ülkemizde rüzgâr ve buzulların oluşturduğu yer şekillerine aşağıdaki yerlerde rastlanır:
-
Rüzgâr Şekilleri: Rüzgâr şekilleri, kurak ve yarı kurak bölgelerde daha fazla görülür. Rüzgâr, kayaçların yüzeyindeki malzemeleri alır ve başka yerlere taşır. Bu da kayaçların aşınmasına neden olur. Ayrıca rüzgâr, taşıdığı malzemeleri biriktirerek kum tepeleri, kumul adaları, mantar kayalar gibi şekiller oluşturur. Ülkemizde rüzgâr şekillerine özellikle İç Anadolu Bölgesi’nde rastlanır. Örneğin, Nevşehir-Ürgüp-Göreme çevresindeki mantar kayalar rüzgâr aşındırması sonucunda oluşmuştur.
-
Buzul Şekilleri: Buzul şekilleri, yüksek dağlık bölgelerde daha fazla görülür. Buzul, kayaçların içine sızar ve kimyasal reaksiyonlara girer. Bu da kayaçların yapısını değiştirir ve çözünmesine neden olur. Ayrıca buzul, yatakları boyunca ilerlerken kazdıkları alanlardan kopardıkları taş ve çakılları biriktirerek moren setleri gibi şekiller oluşturur. Ülkemizde buzul şekillerine özellikle Doğu Anadolu Bölgesi’nde rastlanır. Örneğin, Ağrı Dağı’ndaki takke buzulu, Cilo Dağı’ndaki vadi buzulu ve sirk gölleri buzul şekillerinin örnekleridir.
