Tasavvuf, İslam’ın mistik ve içsel boyutlarını ele alan, bireyin Allah’a olan aşkını ve bağlılığını güçlendirmeyi amaçlayan bir öğreti ve yaşam tarzıdır. Bu derin manevi pratiğin temelinde aşk, bilgi, muhasebe, zikir ve teslimiyet gibi kavramlar yatar. Tasavvuf, insanın kendi nefsini tanıması, arındırması ve Allah’a yaklaşması için bir yol sunar. Tasavvuf, aynı zamanda bir edebiyat türüdür. Tasavvuf edebiyatı, tasavvufun özünü yansıtan şiirler, hikayeler, menkıbeler, mesneviler, risaleler ve sohbetlerden oluşur. Tasavvuf edebiyatı, insanın kalbine ve ruhuna hitap eder.
Ahmet Yesevî, 12. yüzyılda yaşamış büyük bir Türk mutasavvıfı ve şairidir. Pîr-i Türkistan lakabıyla bilinen Ahmet Yesevî, Türkistan şehrinde kurduğu dergahında binlerce talebe yetiştirmiş ve Türklerin İslamlaşmasında önemli rol oynamıştır. Ahmet Yesevî’nin tasavvufi görüşleri, Dîvân-ı Hikmet adlı eserinde yer alan şiirlerinde açıkça görülür. Ahmet Yesevî’ye göre tasavvuf, Allah’ın emirlerine uyup yasaklarından kaçınarak kalbi kötü huylardan temizleyip iyi huylarla doldurmak demektir. Tasavvuf, sünnet-i seniyyeye yapışmak ve bid’atlerden kaçmaktır. Tasavvuf, nefsin iman ve itaat etmesi, bütün ibadetlerin ve bütün hayırlı işlerin hakiki ve kusursuz olmasıdır. Tasavvuf, fâni olan her şeyden yüz çevirip baki olana bağlanmaktır. Tasavvuf, İslam ahlakı ile süslenmektir. Tasavvuf, ölmeden önce ölmektir. Tasavvuf, baştan başa edeptir, tamamen edepten ibarettir. Tasavvuf, kadere rızadır. Tasavvuf, Hak teâlâya inkıyaddır, kayıtsız şartsız teslimiyettir. Tasavvuf, emeli bırakıp amele devam etmektir.
Ahmet Yesevî’nin tasavvufi görüşleri, ilahi aşk konusunda da derinliklidir. Ahmet Yesevî’ye göre ilahi aşk, Allah’a kavuşmanın tek yoludur. Ancak ilahi aşka erişmek için nefisle mücadele etmek, dünyadan ve dünyevi her şeyden vazgeçmek gerekir. Bu da seyr u sülûk adı verilen manevi eğitim yoluyla sağlanır. Ahmet Yesevî’nin mürşidi Arslan Baba’dır. Arslan Baba’nın kendisine verdiği emanetleri yerine getiren Ahmet Yesevî, fenafillah (Allah’ta yok olma) makamına ulaşmıştır. Ahmet Yesevî’nin ilahi aşk anlayışında Mevlana Celaleddin Rumi’nin etkisi de görülür.
