Türkiye Selçuklu Devleti’nin bir İslam devleti olduğunu metindeki hangi bilgilerle doğrulayabilirsiniz?

Question

Türkiye Selçuklu Devleti’nin başında “sultan” unvanlı hükümdar bulunurdu. Hükümdar hem devletin hem de saray ve ordunun başıydı. Sultan adına hutbe okutulması en önemli hükümdarlık alametlerindendi. Türkiye Selçuklularında ülke toprakları, hükümdar soyunun ortak malı sayılırdı. Sultan ölünce onun ailesinden biri devletin başına geçerdi. Ülke toprakları yönetim bakımından bölümlere ayrılmıştı, “eyalet” adı verilen bu bölümleri hükümdar ailesinden olan melikler ve valiler yönetirdi. Meliklerin yanında bir de atabey bulunurdu. Atabey, meliklerin deneyim kazanmaları için çaba harcayan bir görevliydi. Başlangıçta devletin merkezi İznik iken burasının Haçlılar tarafından alınmasından sonra Konya, Türkiye Selçuklu Devleti’nin merkezi oldu. Türkiye Selçuklularında da maliye, askerlik, adalet ve yönetimle ilgili devlet işlerinin yürütülmesi için divan kurulurdu. Divana bazen vezir bazen de sultan başkanlık ederdi. Vezirden sonra gelen ve önemli bir görevli olan “naip” sultanın merkezden ayrılması sırasında ona vekâlet ederdi. Türkiye Selçuklu Devleti’nde adli işlere kadılar, askerî davalara ise ordu bünyesinde bulunan kadıleşker denilen hâkimler bakmaktaydılar.

Türkiye Selçuklu Devleti’nin bir İslam devleti olduğunu metindeki hangi bilgilerle doğrulayabilirsiniz?

a)

b)

c)

Answer 1

a) Sultan adına hutbe okutulması: Hutbe, cuma namazı öncesi verilen bir vaazdır. İslam devletlerinde sultan adına hutbe okutulması, sultanın siyasi ve dini otoritesini gösteren bir uygulamadır. 

b) Divan kurulması: Divan, İslam devletlerinde devlet işlerinin görüşüldüğü ve kararların alındığı bir kuruldur. Divanın başkanı genellikle vezir veya sultandır. Divanda maliye, askerlik, adalet ve yönetim gibi konular ele alınır. 

c) Kadılar ve kadıleşkerler: Kadı, İslam hukukuna göre hüküm veren bir hâkimdir. Kadılar, şer’i mahkemelerde adli işlere bakarlar. Kadıleşker ise ordu bünyesinde bulunan ve askerî davalara bakan bir kadıdır. Kadılar ve kadıleşkerler, Türkiye Selçuklu Devleti’nde adaletin sağlanmasında önemli rol oynamışlardır.