Örtülü anlam, Türkçede cümlede doğrudan, açıkça söylenmeyen; ancak cümledeki bazı ifadelerden veya cümledeki genel anlamdan çıkarılan bilgi veya düşüncelere denir. Bu tür anlamlar, cümle içerisinde doğrudan söylenmez; ima yoluyla iletilir ve okuyucunun veya dinleyicinin cümleyi yorumlamasıyla anlaşılır.
Örtülü anlam, cümlede üstü kapalı olarak ifade edilen bilgilerdir ve genellikle “de” bağlacının bulunduğu cümlelerde örtülü anlam vardır. Bir cümlede birden fazla örtülü anlam bulunabilir ve örtülü anlam ile mecaz anlam farklı şeylerdir.
İşte bazı örtülü anlam içeren cümle örnekleri:
-
“Filmin son sahnesinde ben de göz yaşlarımı tutamadım.” Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Filmi izleyen diğer insanlar da son sahnede ağlamış.
-
“Yeliz masa tenisi turnuvasında yine birinci olmuş.” Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Yeliz daha önce de turnuvada birinci olmuş.
-
“Artık mışıl mışıl uyuyabiliyorum.” Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Daha önceden uyku sorunum vardı, uyuyamıyordum.
Bu örneklerde görüldüğü gibi, örtülü anlam cümlede doğrudan belirtilmeyen ancak varlığı ima edilen bir anlam katmanıdır ve cümleyi derinlemesine anlamak için okuyucunun veya dinleyicinin dikkatli bir yorum yapması gerekmektedir.
Örtülü Anlam İçeren Cümle Örnekleri
➥ Filmin son sahnesinde ben de göz yaşlarımı tutamadım.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Filmi izleyen diğer insanlar da son sahnede ağlamış.
➥ Yeliz masa tenisi turnuvasında yine birinci olmuş.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Yeliz daha önce de turnuvada birinci olmuş.
➥ Artık mışıl mışıl uyuyabiliyorum.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Daha önceden uyku sorunum vardı, uyuyamıyordum.
➥ Düğününe seni de çağırmış.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Düğününe başkalarını da çağırmış.
➥ İki ay önce aldığı arabaya bir türlü ısınamadı.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: İlk aldığında da pek sevmemişti.
➥ Melih bisikletten yine düşmüş.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Melih daha önce de bisikletten düşmüş.
➥ Tezgahın arkasındaki meyveler tezgahtaki diğer meyvelerden daha taze görünüyor.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Tezgahın tamamında meyve var.
➥ Köyün aşağı kısmında babamın da tarlası var.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Köyün aşağı kısmında başka kişilerin de tarlası var.
➥ Eski bilgisayarım da çok ısınırdı.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Şu an kullandığım bilgisayar çok ısınıyor.
➥ Öğlen yemeğinde de pilav vardı.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Şu an yemekte pilav var.
➥ Zeynep daha güzel resim yapıyor.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Diğerleri Zeynep kadar güzel resim yapamıyor.
➥ Bakıyorum da okula geç kalmaz oldun.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Bahsedilen kişi önceleri okula geç kalıyordu.
➥ Artık konser alanı tenhalaşmıştı.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: O zamana kadar konser alanı kalabalıktı.
➥ Bir de Hasan’ın ödevini görelim.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Başka ödevler de görülmüş.
➥ Artık insanlar çöplerini çöp kutusuna atıyor.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Önceden yerlere atıyorlarmış.
➥ Bu motorun dilinden sadece Recep usta anlar.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Diğer tamirciler bu motoru tamir edecek kadar usta değiller.
➥ Onuncu soru en zoruydu.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Diğer sorular onuncu soru kadar zor değildi.
➥ Bir tek küçük torunum bayramlaşmaya gelmedi.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Diğer torunlarım bayramlaşmaya geldi.
➥ Dün de hava yağmurluydu.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Bugün de hava yağmurlu.
➥ Kiraz ağacı artık meyve veriyor.
Cümleden çıkarılacak örtülü anlam: Kiraz ağacı önceden meyve vermiyordu.
