Mutasyona sebep olan çevresel faktörler, genetik materyalde kalıcı değişikliklere yol açan fiziksel veya kimyasal etkenlerdir. Bu faktörlere mutajen denir. Mutajenler, DNA’nın yapısını bozarak, kopyalanmasını veya onarılmasını engelleyebilir. Mutajenlerin bazı örnekleri şunlardır:
-
Zararlı ışınlar: X ışını, gama ışını, morötesi (ultraviyole) ışınlar gibi yüksek enerjili ışınlar, DNA molekülünü parçalayabilir veya nükleotid dizilimini değiştirebilir.
-
Kimyasal maddeler: Katkı maddeleri, cıva, ilaçlar (antibiyotik vb.), DDT gibi bazı kimyasal maddeler, DNA molekülüne bağlanarak veya araya girerek DNA’nın normal işlevini bozabilir.
-
Aşırı sıcaklık: Ateşli hastalık, sıcak ortamda fazla bulunma gibi durumlar, DNA molekülünün yapısını değiştirebilir veya kopmasına neden olabilir.
-
Alkol, uyuşturucu ve sigara: Bu maddelerin içindeki bazı bileşikler, DNA molekülüne zarar verebilir veya hücre bölünmesini engelleyebilir.
-
Asitlik (pH derecesi): Ortamın asitlik veya bazlık derecesi, DNA molekülünün iyonlaşmasını veya hidrolizini etkileyebilir.
