Uzun Hikaye, Mustafa Kutlu’nun 2000 yılında yayımlanan öykü kitabıdır. Kitap, Bulgar göçmeni bir ailenin 1940’lı yıllardan 1980’li yıllara kadar Türkiye’nin çeşitli kasabalarında yaşadığı maceraları, zorlukları ve değişimleri anlatır. Kitabın başkahramanı Ali, sosyalist bir gençtir. Aşık olduğu Münire ile kaçarak evlenir. Ancak, Münire’nin ailesi onları affetmez ve peşlerine düşer. Ali ve Münire, birçok yerde saklanmak, çalışmak, mücadele etmek zorunda kalır. Bu süreçte, Ali’nin idealleri, inançları ve hayalleri de değişir. Kitap, Ali’nin ölümüyle son bulur.
Kitabın en önemli özelliği, Türkiye’nin yakın tarihine tanıklık etmesidir. Kitapta, 1940’lı yıllardan 1980’li yıllara kadar Türkiye’nin siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik gelişmeleri, Ali’nin gözünden aktarılır. Kitapta, İkinci Dünya Savaşı, Demokrat Parti dönemi, 27 Mayıs Darbesi, 12 Mart Muhtırası, 12 Eylül Darbesi gibi önemli olaylar yer alır. Kitapta, ayrıca, Türkiye’nin farklı bölgelerindeki yaşam tarzları, gelenekleri, sorunları, güzellikleri de yansıtılır. Kitapta, Ali’nin yaşadığı yerler arasında, İstanbul, Ankara, Konya, Adana, Antalya, Bursa, Çanakkale, Edirne, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kars, Kayseri, Malatya, Sivas, Trabzon gibi şehirler vardır.
Kitabın bir diğer önemli özelliği, insanın iç dünyasına, ruhuna, vicdanına odaklanmasıdır. Kitapta, Ali’nin yaşadığı çelişkiler, sorgulamalar, pişmanlıklar, sevinçler, korkular, umutlar, hayal kırıklıkları, aşklar, dostluklar, düşmanlıklar gibi duygular, ustaca anlatılır. Kitapta, Ali’nin karakteri, yaşadığı olaylarla birlikte gelişir, değişir, olgunlaşır. Kitapta, Ali’nin yanı sıra, Münire, Ali’nin babası, Ali’nin arkadaşları, Ali’nin düşmanları gibi karakterler de önemli roller oynar. Kitapta, ayrıca, adalet, ahlak, vicdan, inanç, sevgi, dostluk, özgürlük, eşitlik, barış, savaş, ölüm, yaşam gibi temalar işlenir.
Kitabın dili, sade, akıcı, yalın ve etkileyicidir. Kitapta, günlük konuşma diline uygun bir anlatım kullanılır. Kitapta, yer yer şiirsel, lirik, sembolik, metaforik, ironik, mizahi unsurlar da yer alır. Kitapta, ayrıca, Türkiye’nin farklı yörelerine ait deyimler, atasözleri, şarkılar, türküler, masallar, hikayeler, efsaneler, oyunlar, yemekler, giysiler, takılar, inançlar, adetler, töreler de kullanılır.
Kitabın eleştirisi, genel olarak olumludur. Kitap, Türkiye’nin yakın tarihine ışık tutan, insanın iç dünyasına dokunan, duygu ve düşünce zenginliği sunan, sade ve akıcı bir dille yazılmış, başarılı bir öykü kitabı olarak değerlendirilir. Kitap, ayrıca, 2012 yılında sinemaya da uyarlanmıştır. Kitabın sinema uyarlaması, kitaba sadık kalmakla birlikte, bazı değişiklikler de yapmıştır. Kitabın sinema uyarlaması, hem eleştirmenlerden hem de izleyicilerden karışık tepkiler almıştır.
