İzmir’in işgalinde etkili olan güçler, 15 Mayıs 1919’da Yunan askerleri tarafından gerçekleştirilen işgalin öncülüğünü yapan Yunanistan’a ait birliklerdir. İşgal sonucunda Yunan ordusu, İzmir’e hakim oldu ve bu olay, Türk Kurtuluş Savaşı’nın başlangıcını da tetikledi. İzmir’in işgaline dair karmaşık tarihsel faktörler bulunsa da en belirgin işgalci güç Yunan askerleri olmuştur.
İşgale giden yolda gösterilen sebepler şunlar olarak sayılabilir:
-
Venizelos’un Paris Barış Konferansı’nda ortaya attığı bölgede Rum nüfusunun daha fazla olduğu iddiası. Oysa Osmanlı Devleti’nin resmi istatistiğine göre 1914 yılında İzmir’in toplam nüfusu olan 264 437 kişinin 100 356’sı Türk, 73 676’sı Rumlardan meydana gelmekteydi.
-
Lloyd George’un ABD Başkanı Wilson’u olası bir İtalyan işgaline dair ikna etmesinin doğurduğu gerilim. İtalya, Birleşik Krallık ve Fransa arasında 1917’de yapılan St.-Jean-de-Maurienne antlaşması Yunan işgali ile uygulanamamış, çünkü İtalyanlara söz verilen İzmir bölgesi Yunanlar tarafından işgal edilmiştir. Yunanların eylemleri, Türk Kurtuluş Savaşı’nda İtalya - Türk Ulusal Hareketi arasında yakınlaşmaya sebep olmuştur.
İşgal kararı, I. Dünya Savaşı sonrasında Paris’te toplanan uluslararası barış konferansının kararıyla verilmiştir. İşgale izin veren İtilaf Devletleri’nin ana amacı İtalyanların Anadolu’daki toprak kazançlarını dengelemektir. İşgal, İtilaf Devletleri’nin izniyle Yunan Yüksek Komiseri Aristidis Stergiadis komutası altında yapılmıştır.
İzmir kenti ile birlikte Ayvalık, iki kent arasındaki sahil şeridi, Çeşme yarımadası, Selçuk ve Belkahve’ye kadar İzmir’in arka alanı da işgal edilmiştir. Nisan 1920’den sonra Yunan ordusu İzmir’den harekete geçerek, Bursa, Eskişehir, Kütahya ve Afyon’a kadar Batı Anadolu’nun büyük bir bölümünü de işgal altına almıştır.
İşgal sırasında ve sonrasında Yunanlılar, Türk halkına karşı çok sayıda katliam, tecavüz, yağma ve yakma eylemleri gerçekleştirmişlerdir. Bu eylemler, Türk milletinin direniş ruhunu kamçılamış ve Yunan işgaline karşı mücadele etmelerini sağlamıştır. İzmir’in işgali, Türk milletinin birlik ve beraberlik içinde kendi kaderini tayin etme hakkını savunduğu bir dönemin başlangıcıdır. İzmir’in işgali, Türk milletinin tarihinde unutulmaz bir yara olarak kalmıştır.
