Nükleotid, nükleik asitlerin yapı taşı olan organik bir moleküldür. Nükleik asitler, canlılarda genetik bilginin depolanmasını ve aktarılmasını sağlayan biyomoleküllerdir. Nükleik asitler iki türdür: DNA (deoksiribonükleik asit) ve RNA (ribonükleik asit).
Nükleotidin yapısındaki kısımları şunlardır:
-
Azotlu organik baz: Nükleotidin içerdiği azotlu organik baza göre adlandırılır. Beş çeşit azotlu organik baz vardır: Adenin (A), Guanin (G), Sitozin ©, Timin (T) ve Urasil (U). Bu bazlar, pürin ve pirimidin olarak iki gruba ayrılır. Pürinler, çift halkalı Adenin ve Guanin bazlarıdır. Pirimidinler, tek halkalı Sitozin, Timin ve Urasil bazlarıdır.
-
Beş karbonlu şeker (pentoz): Nükleotidin içerdiği şekere göre de adlandırılır. DNA’da bulunan şeker deoksiriboz, RNA’da bulunan şeker ribozdur. Bu şekerler, pentoz yani beş karbonlu şekerlerdir. Şekerin birinci karbonu azotlu organik baza, beşinci karbonu fosfat grubuna bağlıdır.
-
Fosfat grubu: Nükleotidin içerdiği fosfat sayısına göre de adlandırılır. Bir, iki veya üç fosfat grubu bulunabilir. Fosfat grubu, şekerin beşinci karbonuna ester bağı ile bağlanır. Fosfat grubu, nükleotidin asidik özelliğini verir.
