Lozan Barış Antlaşması’nda Türkiye lehine çözümlenen ve çözümlenemeyen konular nelerdir?

Question

<span itemprop="name">Lozan Barış Antlaşması’nda Türkiye lehine çözümlenen ve çözümlenemeyen konular nelerdir?</span>

Answer 1

Lozan Barış Antlaşması, 24 Temmuz 1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan bir barış anlaşmasıdır. Bu anlaşma ile Türkiye, Sevr Antlaşması’nı reddederek Misak-ı Milli sınırları içinde bağımsızlığını ve egemenliğini kazanmıştır. Ancak anlaşma, Türkiye lehine çözümlenen ve çözümlenemeyen bazı konuları da içermektedir. Bu konular şöyle sıralanabilir:

• Türkiye lehine çözümlenen konular:

  • Kapitülasyonlar: Lozan Antlaşması ile birlikte Osmanlı Devleti zamanında yabancı devletlere verilen her türlü kapitülasyon kaldırılmıştır. Yalnız 1929 yılına kadar mevcut gümrük rejimi korunacaktı. Böylece ekonomik bağımsızlık yolunda önemli bir adım atılmış oldu.
  • Azınlıklar: Türkiye sınırları içinde yaşayan tüm azınlıklar Türk vatandaşı sayıldı ve hiçbir şekilde ayrıcalık tanınmayacağı belirtildi.
  • Yabancı Okullar: Türkiye’de faaliyet gösteren tüm yabancı okullar Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlanacak ve denetimleri Türk müfettişler tarafından gerçekleştirilecektir.
  • İstanbul’un Boşaltılması: Lozan Barış Antlaşması ile birlikte İtilaf Devletleri’nin İstanbul’da bulunan kuvvetleri 2 Ekim 1923 tarihinde bir törenle İstanbul’u terk ettiler.
  • Ermenistan Devleti’nin Kurulmasının Önlenmesi: Sevr Antlaşması’na göre Doğu’da bir Ermeni devletinin kurulması planlanmaktaydı. Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanmasıyla bu planın gerçekleştirilmesine izin verilmedi ve Doğu’da Ermeni devleti kurulmadı.
  • Osmanlı Devleti’nin Borçları: Türkiye, Osmanlı Devleti’nden kalan 140 milyon akçe borcu 87 milyon akçeye indirmeyi başardı. Bu borcun taksitler halinde ödenmesi kabul edildi. Böylece Duyun-u Umumiye İdaresi büyük ölçüde ortadan kaldırılmış oldu. Osmanlı Devleti’nden kalan borçların son taksiti 1954 yılında ödendi.

• Türkiye lehine çözümlenemeyen konular:

  • Musul ve Irak Sınırı: Lozan Antlaşması’nda Musul ve Irak sınırı meselesi çözülememiş ve bu konu Milletler Cemiyeti’ne bırakılmıştır. Milletler Cemiyeti, 1926 yılında Musul’un Irak’a verilmesine karar vermiştir.
  • Boğazlar: Lozan Antlaşması’nda Boğazlar sorunu da tam olarak çözülememiş ve Boğazlar Komisyonu adında bir uluslararası kurul oluşturulmuştur. Bu kurul, Boğazlar’ın askersizleştirilmesi, ticaret gemilerinin geçişine izin verilmesi ve savaş durumunda Boğazlar’ın tarafsız kalması gibi hususları denetlemekle görevliydi.
  • Hatay: Lozan Antlaşması’nda Hatay sorunu da çözülememiş ve Hatay, Fransa mandası altında Suriye’ye bırakılmıştır. Türkiye, Hatay’ın Türk toprağı olduğunu savunarak bu durumu kabul etmemiştir. Hatay, 1939 yılında yapılan bir referandumla Türkiye’ye katılmıştır.
  • Ege Adaları: Lozan Antlaşması’nda Ege Adaları meselesi de tam olarak çözülememiş ve 12 ada İtalya’ya bırakılmıştır. Bu adalar, 1947 yılında Paris Barış Antlaşması ile Yunanistan’a devredilmiştir.

Lozan Barış Antlaşması, Türkiye’nin uluslararası alanda tanınmasını ve bağımsızlığını sağlamıştır. Ancak anlaşma, Türkiye’nin lehine çözümlenen ve çözümlenemeyen bazı konuları da beraberinde getirmiştir. Bu konular, Türkiye’nin tarihinde önemli bir yer tutmaktadır.