Kan, vücutta dolaşan ve hayati fonksiyonları sağlayan bir sıvıdır. Kan, plazma, kan hücreleri ve trombositler olmak üzere üç ana bileşenden oluşur. Plazma, kanın sıvı kısmıdır ve su, proteinler, iyonlar, besinler, atıklar ve çözünmüş gazlar içerir. Kan hücreleri, kırmızı kan hücreleri (alyuvarlar), beyaz kan hücreleri (akyuvarlar) ve trombositlerdir. Kırmızı kan hücreleri, oksijen ve karbondioksit taşınmasından sorumludur. Beyaz kan hücreleri, bağışıklık sisteminin bir parçasıdır ve enfeksiyonlarla savaşır. Trombositler, kan pıhtılaşmasından sorumludur.
Kanın diğer bileşenleri arasında şunlar sayılabilir:
-
Hormonlar: Hormonlar, vücutta çeşitli işlevleri düzenleyen kimyasal habercilerdir. Hormonlar, endokrin sistemi tarafından üretilir ve kan yoluyla hedef organlara veya dokulara ulaşır. Hormonlar, büyüme, metabolizma, üreme, stres, uyku, duygu gibi pek çok süreci etkiler.
-
Antikorlar: Antikorlar, bağışıklık sisteminin önemli bir bileşenidir. Antikorlar, bakteri, virüs, mantar, parazit gibi yabancı maddeleri tanıyan ve nötralize eden özel proteinlerdir. Antikorlar, plazma hücreleri adı verilen beyaz kan hücreleri tarafından üretilir ve kan yoluyla vücutta dolaşır.
-
Pıhtılaşma faktörleri: Pıhtılaşma faktörleri, kanın pıhtılaşmasını sağlayan proteinlerdir. Pıhtılaşma faktörleri, bir kan damarı hasar gördüğünde, trombositlerle birlikte yara bölgesinde kan pıhtısı oluşumunu destekler. Kan pıhtısı, kanamayı durdurur ve yaranın iyileşmesine yardımcı olur.
-
Kolesterol: Kolesterol, vücutta üretilen veya besinlerden alınan bir lipittir. Kolesterol, hücre zarlarının yapısına katılır, hormon ve safra asidi sentezinde kullanılır, D vitamini üretimine yardımcı olur. Kolesterol, suda çözünmediği için, kan plazmasında lipoprotein adı verilen proteinlerle birlikte taşınır. Kolesterol, yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) ve düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) olmak üzere iki türdür. HDL, kandaki fazla kolesterolü karaciğere taşıyarak, damar tıkanıklığını önler. LDL, kolesterolü damar duvarlarına taşıyarak, damar sertliği ve kalp hastalıklarına neden olur.
