Zeytinyağı moleküllerinin su molekülleri ile çözünme eğiliminde olmaması, zeytinyağının suyun üstüne çıkmasının moleküler düzeydeki nedenidir. Bu durum, yağın suyun yüzeyine çıkmasına ve deyimdeki gibi “üste çıkma” durumuna neden olur.
Bu durumu biraz daha detaylandırmak gerekirse, su ve yağ molekülleri arasındaki etkileşimler, bu iki maddenin birbirleriyle karışmamasına yol açar. Su molekülleri, birbirleriyle hidrojen bağları kurarak güçlü bir ağ oluştururlar. Yağ molekülleri ise (zeytinyağı dahil) genellikle hidrofobiktir, yani suyu sevmezler ve su molekülleri ile etkileşime girmek yerine birbirleriyle etkileşim kurmayı tercih ederler. Bu nedenle, yağ suya karıştırıldığında, yağ molekülleri bir araya gelir ve suyun üzerine çıkarlar. Bu, yağın daha düşük yoğunluğa sahip olmasından kaynaklanır, yani birim hacim başına daha az kütlesi vardır. Bu özellikler, yağın suyun üzerinde kalmasını sağlar.
Bu bilgiler ışığında, “zeytinyağı gibi üste çıkmak” deyimi, bir kişinin kabahati olduğu halde kendini haklı çıkarmaya çalışmasını anlatmak için oldukça uygun bir benzetme olarak görülebilir. Zeytinyağı suyun üzerine çıktığı gibi, bu kişiler de sorumluluklarından kaçmayı ve suçun üstesinden gelmeyi başarabilirler.
