“Murtaza”, Orhan Kemal tarafından yazılan bir romandır. Kitabın ana karakteri Murtaza, Yunanistan’dan Türkiye’ye göç etmiş bir kişidir. Kendi çıkarlarından çok kurallara ve devlete önem veren Murtaza, namus ve şeref adına, işini yapmak adına yaşadığı olayları trajikomik bir yaklaşımla ele alır.
Murtaza, hayatta kalma mücadelesi verdiği İstanbul sokaklarında tanıştığı Melike isimli genç bir kadına aşık olur. Ancak geçmişi ve içinde bulunduğu durum, bu aşkın önünde engel teşkil etmektedir.
Kitap, otorite ile doğru kavramı arasında sıkışıp kalan, doğruculuğundan ödün vermemek için çabaladıkça daha çözümsüz durumlara düşen, bu arada gittikçe insanı anlamaktan uzaklaşıp salt ilkelerini savunan bireyin başına gelenlerin acıklı bir güldürüsüdür.
Olaylar, 1941-1947 arasındaki bir zamanda Adana’nın fakir bir işçi mahallesinde geçmektedir. Eser, aynı yıl Varlık Yayınları’ndan 180 sayfalık kitap olarak çıktı ve büyük ilgi gördü.
