Göçüşme, dil biliminde bir kelimedeki ünlü ve ünsüz harflerin yer değiştirilmesiyle oluşan bir ses olayıdır. Bu durum genellikle günlük konuşmalarda yaygındır ve yazım yanlışına neden olabilir. Türkçede daha çok “r” ya da “l” ünsüzünün bulunduğu sözcüklerde birinci hecenin sonundaki sesle, ikinci hecenin başındaki ses birbirinin yerine geçer.
Örnekler:
-
“Kibrit” kelimesinin “kirbit” şeklinde telaffuz edilmesi.
-
“Çömlek” kelimesinin “çölmek” şeklinde telaffuz edilmesi.
-
“Gömlek” kelimesinin “gölmek” şeklinde telaffuz edilmesi.
-
“Şapka” kelimesinin “şakpa” şeklinde telaffuz edilmesi.
-
“Toprak” kelimesinin “torpak” şeklinde telaffuz edilmesi.
-
“Kirpik” kelimesinin “kiprik” şeklinde telaffuz edilmesi.
Örnek cümleler:
-
Fırtınanın etkisiyle “torpaktaki” bitkilerin hepsi sökülmüş.
-
Şarj kablosu “gölmek” cebinde mi kalmış, bir bakar mısın?.
-
Kipriklerine sürdüğüm rengi çok hoşuma gitti.
-
Babama doğum günü için siyah bir “şakpa” aldım.
Bu örneklerde, kelimelerin orijinal halleri “topraktaki”, “gömlek”, “kirpik” ve “şapka” olmasına rağmen, göçüşme nedeniyle seslerin yerleri değişmiştir. Ancak, bu şekilde yazılması dil bilgisi kurallarına aykırıdır.
