Türkiye’de nüfusun gelişimini etkileyen birçok süreç vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:
-
Doğal artış oranı: Türkiye’de doğum oranı 1960’larda 45‰ iken, 2022’de 12.2‰'ye düşmüştür. Ölüm oranı ise 1960’larda 17‰ iken, 2022’de 5.9‰'ye inmiştir. Bu durum, doğal artış oranının 1960’larda 28‰ iken, 2022’de 6.3‰'e gerilemesine neden olmuştur. Doğal artış oranındaki azalma, nüfusun yaşlanmasına ve toplam doğurganlık hızının 1.62 çocuk/kadın seviyesine düşmesine yol açmıştır.
-
Göç hareketleri: Türkiye’de iç ve dış göç hareketleri nüfusun dağılımını ve büyüklüğünü etkilemiştir. İç göçlerde, kırsal alanlardan kentsel alanlara, doğudan batıya, güneyden kuzeye yönelik bir akış görülmüştür. Bu akış, kentleşme oranının 1927’de %24.2 iken, 2011’de %76.8’e yükselmesine ve bölgesel nüfus farklılıklarının artmasına sebep olmuştur. Dış göçlerde ise, Türkiye hem göç veren hem de göç alan bir ülke olmuştur. Türkiye, 1950’lerden itibaren Avrupa ülkelerine işgücü göçü vermiş, 1980’lerden itibaren ise komşu ülkelerden gelen sığınmacı ve mültecileri ağırlamıştır. Bu göçler, Türkiye’nin nüfus yapısını ve kültürel çeşitliliğini değiştirmiştir.
-
Sosyo-ekonomik ve siyasi faktörler: Türkiye’de nüfusun gelişimini etkileyen başka bir faktör de sosyo-ekonomik ve siyasi durumdur. Türkiye, 1923’te kurulduğundan beri birçok siyasi, ekonomik ve kültürel değişim yaşamıştır. Bu değişimler, nüfusun eğitim, sağlık, gelir, istihdam, medeni durum, aile yapısı, yaşam tarzı gibi özelliklerini etkilemiştir. Örneğin, Türkiye’de kadınların eğitim seviyesi ve işgücüne katılımı arttıkça, evlenme yaşı ve doğum sayısı azalmıştır. Ayrıca, Türkiye’de yaşanan savaşlar, darbeler, terör olayları, doğal afetler gibi krizler de nüfusun hareketliliğini, güvenliğini ve refahını etkilemiştir.
