ALPARSLAN’IN MALAZGİRT MEYDAN MUHAREBESİ’NDEKİ NUTKU
(...)
Sultan Alparslan, Cuma sabahı, ordugâhtaki bütün kumandanları toplayarak onların önünde Tanrı’ya şöyle bir yakarıda bulundu:
“Ey Tanrım! Sana müvekkil oldum ve bu cihatta sana yaklaştım; şu an senin huzurunda secdeye kapanıyor ve yalvarıyorum. Bu sözlerim, benim gerçek duygularımı yansıtmıyorsa beni, beraberimdeki yardımcılarımı kahr et!. Eğer içtenliğimi kabul edersen bu cihatta düşmanlara karşı bana yardımcı ol ve beni muzaffer bir sultan kıl!” Bu duadan sonra sultan kumandanlarına şu hitabede bulundu:
“Ben Tanrı’ya kendini veren mühtesipler gibi sabırlıyım ve hayatını tehlikelere atan kimselerin yaptıkları gibi gazilerin başında savaşacağım. Eğer Tanrı, kendisinden beklediğim üzere, beni başarıya ulaştırırsa bu güzel bir sonuç olacaktır; eğer durum bunun tersi olursa oğlum Melikşah’ı yerime geçirip ona itaat etmenizi sizlere vasiyet ediyorum.” Büyük bir heyecan ve inançla sultanı dinleyen kumandanlar, hiç duraksamadan hep bir ağızdan “Baş üstüne” dediler. Sultan, 26 Ağustos 1071 Cuma günü, bütün kumandan ve askerleriyle birlikte Cuma namazı kıldı ve onlara son olarak şu hitabede bulundu:
“Ey askerlerim ve kumandanlarım! Daha ne zamana kadar biz azınlıkta, düşman çoğunlukta olarak böyle bekleyeceğiz? Ben, Müslümanların camilerde bizler için dua etmekte oldukları bu saatlerde düşmanın üzerine atılmak istiyorum. Galip gelirsek arzu ettiğimiz sonuç gerçekleşecektir, aksi takdirde şehit olarak cennete gideriz. Beni izlemek isteyenler gelsinler, istemeyenler ise serbestçe geri dönebilirler. Bugün burada, ne emreden bir sultan, ne de emir alan bir asker vardır. Bugün ben de sizlerden biri olarak sizinle birlikte savaşacağım. Biz, Müslümanların eskiden beri yapageldikleri bir gaza yapıyoruz.”
Sultanı tam bir dikkat ve heyecanla dinleyen asker ve kumandanlar hep bir ağızdan:
“Ey sultan, biz, senin kulların olarak sen ne yaparsan biz de aynı şeyi yapar ve sana yardımcı oluruz, istediğin biçimde hareket et!” dediler.
1. Okuduğunuz metinde geçen “Eğer Tanrı, kendisinden beklediğim üzere, beni başarıya ulaştırırsa bu güzel bir sonuç olacaktır; eğer durum bunun tersi olursa oğlum Melikşah’ı yerime geçirip ona itaat etmenizi sizlere vasiyet ediyorum” cümlelerindeki altı çizili kelime gruplarının anlamlarını kullanıldıkları cümlelerin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizi TDK’nin Türkçe Sözlük’ünden kontrol ediniz.
2. Metnin konusu ile türü arasında nasıl bir ilişki kurulabilir? Açıklayınız.
3. Okuduğunuz metinde metnin yazıldığı dönemin sosyal ve kültürel unsurlarına yer verilmiş midir? Belirtiniz.
4. Metinde geçen “Bugün burada, ne emreden bir sultan, ne de emir alan bir asker vardır. Bugün ben de sizlerden biri olarak sizinle birlikte savaşacağım.” cümleleri söylevin inandırıcılığına nasıl bir katkı sağlamıştır?
5. Konusu düşünüldüğünde bu metin söylev türlerinden hangisine girer? Metinden hareketle belirtiniz.
6. Okuduğunuz metnin üslubu hakkında bilgi veriniz.
7. Metinde söylev türünün hangi özellikleri görülmektedir?
8. Okuduğunuz metinde millî ve manevi değerlerin hangileri görülmektedir?
9. Metindeki yardımcı düşüncelerden hareketle metnin ana düşüncesini belirleyiniz.
1. Okuduğunuz metinden alınan aşağıdaki parçada vurgulanmak istenen düşünceyi söyleyiniz.
Ey askerlerim ve kumandanlarım! Daha ne zamana kadar biz azınlıkta, düşman çoğunlukta olarak böyle bekleyeceğiz? Ben, Müslümanların camilerde bizler için dua etmekte oldukları bu saatlerde düşmanın üzerine atılmak istiyorum. Galip gelirsek arzu ettiğimiz sonuç gerçekleşecektir, aksi takdirde şehit olarak cennete gideriz. Beni izlemek isteyenler gelsinler, istemeyenler ise serbestçe geri dönebilirler. Bugün burada, ne emreden bir sultan, ne de emir alan bir asker vardır.
Bugün ben de sizlerden biri olarak sizinle birlikte savaşacağım. Biz, Müslümanların eskiden beri yapageldikleri bir gaza yapıyoruz
2. Okuduğunuz metinden aşağıdaki noktalama işaretlerinin verilen kullanım amaçlarına uygun örnek cümleler bulunuz. Bulduğunuz cümleleri aşağıda boş bırakılan yere yazınız.
• Tırnak İşareti
Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
• İki Nokta
Edebî eserlerde konuşma bölümünden önceki ifadenin sonuna konur.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
• Ünlem İşareti
Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur.
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
• Kesme İşareti
Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işareti ile ayrılır.
............................................................................................................................
