1. ETKİNLİK
Kelime Anlamları:
-
Cömert: Para ve malını esirgemeden veren, eli açık, bonkör.
-
Totem: İlkel toplumlarda topluluğun ondan türediği sanılan ve kutsal sayılan hayvan, ağaç, rüzgar vb. herhangi bir doğal nesne.
-
Tılsım: Doğaüstü işler yapabileceğine inanılan güç.
-
Gelenek: Bir toplumda, bir toplulukta eskiden kalmış olmaları dolayısıyla saygın tutulup kuşaktan kuşağa iletilen, yaptırım gücü olan kültürel kalıntılar, alışkanlıklar, töre, anane.
-
Tırmık: Kabartılmış toprağın taşını, çöpünü ayıklamak için kullanılan seyrek dişli, tarak biçiminde araç.
-
Nazarlık: Nazarı etkisiz duruma getirdiğine inanılan kumaş parçası, mavi boncuk, kurşun, dua yazılı kâğıt.
2. ETKİNLİK
Kelime Anlamları:
-
Kilim: Kilim, genellikle yün ipliklerden dokunan ve üzerinde çeşitli geometrik ve sembolik desenler barındıran, ince ve düğümsüz bir yaygıdır. Anadolu'da geleneksel olarak kullanılan kilimler, evlerin zeminine serilir veya duvara asılır. Kilim, sadece bir yaygı değil, aynı zamanda dokuyan kişinin duygularını, yaşadığı toplumu ve kültürel mirası yansıtan bir sanat eseridir.
-
Halı: Halı, genellikle düğümlü dokuma tekniği ile yapılan, daha kalın ve yumuşak bir yaygıdır. Halılar, zemin kaplaması olarak kullanılır ve üzerinde çeşitli desenler, motifler bulunur. Halıların kilimlere göre daha fazla renk ve detay içermesi, onların daha gösterişli olmasını sağlar.
-
Çadır: Çadır, genellikle gezgin veya göçebe yaşam tarzını benimsemiş toplumların kullandığı, taşınabilir bir barınaktır. Anadolu'da çadırlar, kilimlerle süslenir ve bu sayede iç mekan sıcak ve davetkar bir hale getirilir.
-
Çuval: Çuval, genellikle dokuma malzemelerinden yapılan büyük bir torbadır. Kilimler gibi dokuma teknikleriyle üretilen çuvallar, gıda maddeleri ve diğer eşyaların taşınması ve saklanması için kullanılır.
-
Çorap: Çorap, ayakları soğuktan korumak için giyilen, yün gibi sıcak tutan malzemelerden dokunan giyeceklerdir. Geleneksel Anadolu çorapları, kilimlerde olduğu gibi renkli desenler ve motiflerle süslenmiştir.
-
Heybe: Heybe, genellikle iki tarafında cepleri olan ve omuza asılan, dokuma malzemesinden yapılan bir torbadır. Heybeler, Anadolu'da sıklıkla kullanılan taşıma araçlarıdır ve genellikle kilim desenleriyle süslenir.
3. ETKİNLİK
Metnin Konusu: Bu metinde, Anadolu'da kilimlerin renk ve desenleriyle toplumsal ve kültürel anlamlarını nasıl yansıttığı, kilimlerin dokuyucuların duygularını ve inançlarını ifade etme biçimi olarak nasıl kullanıldığı anlatılıyor. Kilimlerin, Anadolu'nun sert coğrafyasını, toplumsal yapısını ve insanlarının iç dünyasını nasıl simgelediği üzerinde duruluyor.
4. ETKİNLİK
Sorular:
-
Anadolu kilimlerinde hangi motifler ve desenler kullanılır?
-
Kilimlerde kullanılan renkler nasıl elde edilir?
-
Yörük Beyi, kilim üzerinden kızın iç dünyasını nasıl anladı?
-
Anadolu'da kilimlerin hangi günlük yaşam alanlarında kullanıldığı belirtilmiştir?
-
Kilim dokuma süreci ve kullanılan malzemeler hakkında ne söylenebilir?
5. ETKİNLİK
Öznel ve Nesnel İfadeler:
-
Anadolu kilimlerinde çizgiler sert, renkler hırçındır. (Öznel)
-
Kuş, horoz resimleri eski Türk totemlerinin izlerini taşır. (Nesnel)
-
Eskiden dokumacılık Anadolu’da yaygın bir sanattı. (Nesnel)
-
Kilimlerin dilinden anlayanlar, onu kitap gibi okur. (Öznel)
6. ETKİNLİK
Olayın Özeti: Metinde, bir Yörük Beyi, kızını sevmediği bir kişiyle evlendirmeye çalışan bir adamın kızıyla olan durumu üzerinden yaşanan bir olayı çözüme kavuşturuyor. Bey, kilimi görüp kızın gönlünde başka birinin olduğunu anlıyor ve babaya bu evliliği gerçekleştirmemesi gerektiğini söylüyor. Böylece kız, sevdiği kişiyle evlenme şansına sahip oluyor.
7. ETKİNLİK
Anlam Kayması Örnekleri:
-
Gelinlik kızlar, kilimlerini bir bayram şenliği, bir düğün alayı gibi renklerle her zaman donatıyor. (Gelecek zaman anlamı kazandırılmış)
-
Anadolu kilimlerinde renkler ve desenler hiçbir zaman seçilmedi. (Geniş zaman anlamı kazandırılmış)
-
Renkler ve desenler, bir gelenek zincirinde yüzyıllara ulaşıyor. (Geniş zaman anlamı kazandırılmış)
-
Kız, çeyizindeki kilimiyle övünmüş, delikanlı yüzyıllarca sevgilisinin hayalini kilimlerde görmüş. (Geçmiş zaman anlamı kazandırılmış)
-
Kızımı, malı mülkü olan, zengin birisi istiyor. (Şimdiki zaman anlamı kazandırılmış)
-
Kızımsa fakir bir delikanlıya gönül veriyor. (Şimdiki zaman anlamı kazandırılmış)
8. ETKİNLİK
Renklerin Çağrışımları:
-
Kırmızı: Kırmızı renk bende enerji, tutku ve cesaret duygularını uyandırır. Kırmızı, kalbin hızla atmasına neden olan bir renktir ve genellikle heyecan verici ve dinamik bir etkisi vardır. Kırmızının güçlü ve çarpıcı bir etkisi olduğunu düşünürüm, bu nedenle dikkat çekici olaylar veya tutkulu anlar için en uygun renk olarak görüyorum.
-
Mavi: Mavi renk, bana huzur ve sakinlik hissettirir. Gözümü kapadığımda mavi denizler ve sonsuz gökyüzü aklıma gelir. Mavi, genellikle güven verici ve rahatlatıcı bir etki yaratır, bu yüzden iç huzuru ve dinginliği simgeleyen bir renktir.
-
Sarı: Sarı renk, bana mutluluk ve enerji verir. Güneşi temsil eden bu renk, parlak ve neşeli bir atmosfer yaratır. Sarı renkli bir oda veya kıyafet her zaman içimde bir sevinç kıvılcımı uyandırır.
-
Siyah: Siyah, benim için gizem, güç ve asaletin rengidir. Siyah renk aynı zamanda bir şeylerin sonunu veya bilinmezliği de ifade edebilir. Siyah, sade ama derin bir etki yaratarak ciddi ve resmi durumlar için uygun bir renktir.
-
Beyaz: Beyaz renk, bana saflık, masumiyet ve yeni başlangıçları hatırlatır. Beyaz, aynı zamanda temizliğin ve basitliğin de sembolüdür. Beyaz bir ortamda kendimi yenilenmiş ve huzurlu hissederim.
SONRAKİ DERSE HAZIRLIK
-
“Nevruz” kelimesiyle ilgili bir araştırma yapınız. Devamı
-
Gazete ve dergilerden, internet ve televizyondan nevruzla ilgili yayımlanan şiir ve yazılar derleyiniz.
