1. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinde geçen anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını tespit edip aşağıya yazınız. Sonra bu kelime ve kelime gruplarının anlamlarını tahmin edip yazınız.
Kelime ve kelime grupları:
-
Alaimesema
-
Fırdolayı
-
Kepenek
-
Pat küt yol almak
-
Yalım
-
Cümle mahlukat
Anlamları:
-
Alaimesema: Gökkuşağı gibi renkli.
-
Fırdolayı: Etraf, çevre.
-
Kepenek: Çobanların giydiği, keçeden yapılmış geniş üst giysi.
-
Pat küt yol almak: Hızla ilerlemek, hızlı gitmek.
-
Yalım: Alev, parıltı.
-
Cümle mahlukat: Bütün canlılar, tüm yaratıklar.
2. ETKİNLİK
Metinden alınan aşağıdaki cümlelerde geçen deyimleri bulup altını çiziniz. Sonra bu deyimleri birer cümlede de siz kullanınız. Bu deyimlerin metne olan katkısını söyleyiniz.
Deyimleri cümlede kullanıyorum:
-
Göle dikmek: "Ders sırasında öğretmen, tahtaya yazılan soruya gözlerini dikmişti."
(Deyim, karakterin düşünceli ve dikkatli bir şekilde bir noktaya odaklandığını gösteriyor.)
-
Kurşun gibi ağır bir merak oturmak: "Kitabın sonunu merak ettikçe içime kurşun gibi ağır bir merak oturuyordu."
(Deyim, yazarın merak duygusunu yoğun bir şekilde hissettiğini ifade ediyor.)
-
Pat küt yol almak: "Yağmur yağarken eve pat küt yol aldık."
(Deyim, motorla yapılan yolculuğun hızını ve hareketliliğini vurguluyor.)
3. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinden örnekte olduğu gibi söz sanatlarının geçtiği yerleri tespit edip adlarını yazınız.
Örnekler:
-
"Bu gölü baştan aşağı gez. Gece gündüz gez. Sihrini sen de göreceksin."
-
"Bir an geliyor, cümle dağlardan ışık fışkırıyor."
-
"Gölün ışıkları karlı dağlara, karlı dağlarınki göle..."
-
"Göl hafif dalgalı. Beşik gibi usul usul sallanıyor."
-
"Güneş'in tümü birkaç kere şimşek hızıyla dağların tepelerine çıktı çıktı geri battı."
-
"Bundan sonra göl karanlık olacağına bir an için süt beyaz kesiliyor."
Söz Sanatları:
-
Tezat (Karşıtlık)
-
Abartma (Mübalağa)
-
Teşbih (Benzetme)
-
Kişileştirme (İntak)
4. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinden anladıklarınızı özetleyiniz.
Van Gölü çevresinde yer alan Ernis köyünde yaşayan Ali Menco, köyün yaşlı ama dinç bir sakini olarak, yazarla dostluk kurar. Ali Menco, yazarın Van Gölü'nün sihirli doğuşunu ve batışını görmesini tavsiye eder. Yazar, Ali Menco'nun anlattığı bu doğa olayını gözlemlemek için erkenden göle gider ve Van Gölü'nün sihirli renk değişimlerini, doğuşunu ve batışını büyük bir hayranlıkla izler. Van Gölü'nün çevresindeki dağlar ve gölün rengi, yazarın üzerinde derin bir etki bırakır. Yazar, gölün kıyılarında bulunan tarihi kalıntıları ve göldeki adaları da keşfeder, bu deneyim onu büyüler.
5. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinle ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız.
-
Ali Menco kimdir? Nerede yaşıyor? Fiziksel özelliklerini belirtiniz.
Ali Menco, Ernis köyünde yaşayan 98 yaşında bir köylüdür. Fiziksel olarak büyük, pembe bir yüze ve sütbeyaz, kocaman bir sakala sahiptir. Dinç bir yapısı vardır.
-
Ali Menco, yazara neler söylüyor?
Ali Menco, yazara Van Gölü'nün büyülü olduğunu ve gölü gezmesi gerektiğini, özellikle gün doğumunu ve batımını izlemesini tavsiye eder.
-
Metinde "Boş, havaya laf ettiği yok." sözüyle ne anlatılmak isteniyor?
Bu sözle, Ali Menco'nun anlamsız veya gereksiz konuşmadığı, söylediklerinin her zaman anlamlı ve önemli olduğu ifade ediliyor.
-
Motorcu, yazarı niçin uyandırıyor?
Motorcu, yazarı Van Gölü'nde gün doğumunu izlemek için uyandırıyor.
-
Yazarın heyecanla beklediği nedir? Yazar, Güneş’in ilk çıkışını neye benzetiyor?
Yazar, Van Gölü'nde Güneş'in doğuşunu heyecanla bekliyor. Güneş'in ilk çıkışını, kırmızı köz gibi çıkıp tekrar batmasına benzetiyor.
-
Ali Menco Van Gölü’ne niçin büyülü göl diyor? Van Gölü gerçekten büyülü göl müdür? Yoksa bu bir benzetme midir?
Ali Menco, Van Gölü'nün renklerinin ve gün doğumunun etkileyici ve olağanüstü olmasından dolayı gölü "büyülü" olarak tanımlıyor. Bu, gölün gerçek anlamda büyülü olmasından ziyade, yazarın ve Ali Menco'nun gözünde yarattığı etkiyi anlatan bir benzetmedir.
-
Yazar, Van Gölü’nün kıyılarıyla ilgili hangi gözlemlerini dile getiriyor?
Yazar, Van Gölü kıyılarında tarihi kalıntıların ve özellikle Urartulardan kalma Van Kalesi'nin bulunduğunu, ayrıca göle karışan akarsuların bol miktarda balık getirdiğini belirtir.
-
Van Gölü’nün ortasındaki adayı hangi özelliğiyle tanıtıyor?
Van Gölü'nün ortasındaki Adır Adası, yazar tarafından pelikanların adası olarak tanıtılıyor. Adada o kadar çok pelikan bulunuyor ki ada onların uçuşlarıyla kapanıyor gibi görünüyor.
6. ETKİNLİK
Okuduğunuz metnin içeriğini yorumlayarak metinden öznel ve nesnel yargılara örnekler veriniz.
Öznel yargılar:
-
"Van Gölü’nün mavisi hiçbir maviye benzemiyor."
-
"Bu dağlara benzer dağlara hiç rast gelmedim."
-
"Göl sihirlidir."
-
"Gölün rengi tarif edilemez."
Nesnel yargılar:
-
"Van Gölü’nün ortasındaki Adır Adası bin dönümlük bir yerdir."
-
"Van Gölü, denizden 1720 metre yükseklikte."
-
"Süphan Dağı’nın yüksekliği 4434 metredir."
-
"Göldeki balıklar, su sodalı olduğu için yalnızca tatlı suyun göle karıştığı bölgede yaşıyorlar."
7. ETKİNLİK
Okuduğunuz metinde yazar hangi anlatım biçimlerinden ve hangi düşünceyi geliştirme yollarından yararlanmıştır? Örneklerle belirtiniz.
Anlatım biçimleri:
-
Betimleme: "Van Gölü’nün mavisi hiçbir maviye benzemiyor."
-
Öyküleme: "Ali Menco her gün, gün ışımadan önce kalkıyor yataktan."
-
Açıklama: "Van Gölü dağların ortasındadır. Denizden yüksekliği 1720 metredir."
Düşünceyi geliştirme yolları:
-
Tanımlama: "Fırdolayı, dört bir yanındaki dağlar tepeden tırnağa karlıdır."
-
Karşılaştırma: "Gölün ışıkları karlı dağlara, karlı dağlarınki göle..."
-
Örnekleme: "Mesela bir an yeşil oluyor. Görülmemiş bir yeşil."
8. ETKİNLİK
Aşağıdaki cümleleri anlatım bozukluğu yönünden inceleyiniz. Varsa bozukluğun nedenini belirtiniz.
-
"Fırdolayı, dört bir yanındaki dağlar tepeden tırnağa karlıdır."
-
Bozukluk: "Fırdolayı" kelimesi gereksiz kullanılmıştır.
-
"Gölün ışıkları karlı dağlara, karlı dağlarınki göle..."
-
Bozukluk: "Karlı dağlarınki" ifadesi, anlatımda eksiklik yaratmaktadır.
-
"Motorcu, yazar uyandırıyor."
-
Bozukluk: Öznenin yeri yanlış; "Motorcu, yazarı uyandırıyor" olmalıdır.
9. ETKİNLİK
Bu etkinlikte, yaşadığınız çevreyi tanıtan bir röportaj yazabilirsiniz. Röportajda, çevrenizdeki dikkat çekici yerler, tarihî yapılar, doğal güzellikler gibi unsurları vurgulayarak anlatımınızı görsellerle destekleyebilirsiniz. Başlık önerisi: "Mahallemizin Sırları: Göz Alıcı Tarih ve Doğa"
Bu adımları tamamladığınızda, metni derinlemesine analiz etmiş ve etkinlikleri başarılı bir şekilde gerçekleştirmiş olacaksınız.
